მორიგი სკანდალი - Credit Suisse-მა დაახლოებით 900 ნაცისტური ანგარიში დამალა

ამის შესახებ Reuters-ი აშშ-ის სენატორ ჩაკ გრასლიზე დაყრდნობით წერს (რესპუბლიკელი, აიოვა).პოლიტიკოსის თქმით, გამოძიების შედეგად გამოვლინდა ნაცისტური გერმანიის სტრუქტურების - საგარეო საქმეთა სამინისტროს, იარაღის კომპანიისა და წითელი ჯვრის კუთვნილი აქამდე უცნობი სამხედრო ანგარიშები. გარდა ამისა, დადგინდა, რომ სს-ის ეკონომიკურ განყოფილებას, ნაციონალ-სოციალისტური გერმანიის მუშათა პარტიის პარამილიტარულ განყოფილებას, ასევე ჰქონდა ანგარიში ამ ბანკში. გრასლიმ დასძინა, რომ აშშ-ს აქვს ახალი დეტალები იმ სქემის შესახებ, რომელმაც ნაცისტებს არგენტინაში გაქცევაში დაეხმარა.შვეიცარიული ბანკები დიდი ხანია კრიტიკის ობიექტია ნაცისტებთან წარსული კავშირების დამალვის გამო. 1999 წელს ქვეყნის ორმა უმსხვილესმა ბანკმა, UBS-მა და Credit Suisse-მა, ჰოლოკოსტის გადარჩენილთა მიერ შეტანილი სარჩელების 1.25 მილიარდი დოლარის ოდენობის შეთანხმებას მიაღწიეს.2020 წლის მარტში, Credit Suisse-მა ნებაყოფლობით გამოძიებაზე დათანხმდა ებრაელი აქტივისტების ბრალდებების შემდეგ, რომ ბანკს ნაცისტური ანგარიშები ჰქონდა, თუმცა, აშშ-ის სენატის ბიუჯეტის კომიტეტის თქმით, მან თავისი ვალდებულებები არ შეასრულა. სენატის ცნობით, Credit Suisse-ს მინიმუმ 99 პირის ანგარიშები ჰქონდა, რომელთა ინფორმაცია აქამდე არ იყო საჯარო. როგორც ამბობენ, ეს პირები გერმანიაში ნაცისტი მაღალჩინოსნები ან არგენტინაში ნაცისტებთან დაკავშირებული ჯგუფების წევრები იყვნენ.2023 წელს UBS-მა შეიძინა Credit Suisse და გამოძიების ხელახლა დაწყების ვალდებულება აიღო. 2025 წელს UBS-ის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ისინი თანამშრომლობდნენ აშშ-ის ყოფილ პროკურორ ნილ ბაროფსკისთან, რათა ნათელი მოეფინათ ნაცისტებთან დაკავშირებულ ანგარიშებზე.მსოფლიო ებრაული კონგრესის ხელმძღვანელის, რონალდ ლოდერის შეფასებით, ახალი ანგარიშსწორების მოცულობამ შესაძლოა 10 მილიარდ დოლარს მიაღწიოს.

1770204544

ამის შესახებ Fox News-მა განაცხადა.„ამ მოწყობილობებს შეუძლიათ მონაცემთა გაჟონვის ან მავნე პროგრამების ინიცირება, ასევე მომხმარებლის მგრძნობიარე მონაცემებზე წვდომა და მათი შეგროვება. ჩინეთის ინდუსტრიასა და სამთავრობო სადაზვერვო სააგენტოებს შორის მჭიდრო ურთიერთობის გათვალისწინებით, ამ მოწყობილობების გამოყენება სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს“, - ციტირებს არხი რესპუბლიკელების წერილიდან ამონარიდს.სენატორებმა აღნიშნეს, რომ ე.წ. „ჭკვიან“ ვაიპებს შეუძლიათ მობილურ ტელეფონებთან დაკავშირება და მომხმარებლის მონაცემების შეგროვება.2025 წელს აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტმა ჩინეთიდან დაახლოებით 90 მილიონი დოლარის ღირებულების ვაიპინგის პროდუქტების ჩამორთმევის შესახებ განაცხადა.

1770203981

მისივე თქმით, ხელისუფლებამ და ბიზნესმა ერთად უნდა გამონახოს ფასების შემცირების გზები.„ხელისუფლება და ბიზნესი ერთად უნდა დავსხდეთ, რომ გამოვძებნოთ ფასების შემცირების გზები და ვფიქრობ, რომ ეს მიღწევადია. ჩვენ გვაქვს დაანონსებული პროცესი, რომელიც, მაქსიმუმ, აპრილის ბოლომდე გაგრძელდება, თუმცა მანამდეც უნდა იყოს შესაძლებელი ფასების შემცირება. გავაგრძელებთ კონსულტაციებს ბიზნესთან ამ მიზნის მისაღწევად,“ - განაცხადა მთავრობის მეთაურმა.

1770203303

„ბუნებრივია, კომისია ფასებს ვერ „დაუწევს“, როდესაც  ბაზარზე არის მაღალი კონცენტრაცია, სადაც 3–5 მსხვილი და ხშირად ურთიერთდაკავშირებული იმპორტიორი/საცალო ქსელი დომინირებს, ხოლო ბაზარზე ახალი მოთამაშეებისთვის შესვლა ძვირი და რთულია. აქედან გამომდინარე, გარდა საგარეო ფაქტორებისა სახეზეა შიდა სტრუქტურული პრობლემებიც.ფასების მოძრაობის ასიმეტრიის კლასიკური მაგალითია როდესაც საერთაშორისო ბაზრებზე ზეთის პირობითად +10% იანი გაძვირება, ჩვენთან  საცალო ქსელებში ფასს +20–25% ით მაღლა წევს, მაგრამ როცა საერთაშორისო ფასი ზეთზე იკლებს იგივე  -10%-ით, საცალო ფასის კლება ხშირად = 0% -ს უტოლდება, ეს უკვე შიდა სტრუქტურული პრობლემაა, და არა გარე. ეკონომიკაში ამ ასიმეტრიას ეძახიან ოლიგოპოლიურ ფაქტორსაც- „rocket and feather effect“ ანუ ფასი ზემოთ — რაკეტასავით, ხოლო ქვემოთ — ბუმბულივით.მიმაჩნია, რომ მთავარი პრობლემა არის არა სურსათზე დღგ-ს შემცირებაში(უკვე ათეული წელია დღგ-ს განაკვეთი არ შეცვლილა) და არაერთი ე.წ ფასების შოკი ამ დღგ -ს პირობებში გადაიტანა ბაზარმა, არამედ გარდა ფასების ასიმეტრიისა, კიდევ ორ „მტკივნეულ წერტილში“:კურსის რისკის პრემია ხშირად ზედმეტად მაღალია-5-8 %, მიუხედავად იმისა, რომ ლარის გაცვლითი კურსი სტაბილურია, ხოლო გასულ წელთან შედარებით სულაც 10 %-ით არის გამყარებული. რაც მთავარია, ძალიან მაღალია საცალო ქსელის ფასნამატი, რაც ყველაზე ნაკლებად გამჭვირვალეა და 30 -40 % -ს უტოლდება და ხშირად მეტიც. საუბარია ისეთ საბაზისო პროდუქტებზე, როგორიცაა: პური, ფქვილი, რძე, შაქარი, ზეთი, ბრინჯი, მაკარონი.ზოგადად რომ განვმარტოთ „ეკონომიკურად გამართლებული“ ფასნამატი, ეს  არის არა  „რამდენსაც ბაზარი გადაიხდის“, როგორც აქ არასწორი ინტერპრეტაციბით ხდება, არამედ  როდესაც ქსელი ფარავს ყველა ხარჯს, და იღებს ზომიერ მოგებას. რაც მთავარია, არ აზიანებს  მომხმარებელს.თავის მხრივ, ფასნამატი = ხარჯები + წმინდა მოგება. ითვლება, რომ ეკონომიკურად გამართლებული ფასნამატი ჩვენნაირ პატარა ბაზარზე საბაზისო სასურსათო პროდუქტებზე 14–18 %  არის  ნორმალური, ხოლო ზედა 20 % -იანი ზღვარია, რომლის ზემოთ უკვე პრობლემა იწყება, ხოლო 30 % + უკვე სისტემური პრობლემის ნიშანია და არა აუცილებლობა. ასეთი მაღალი ფასნამატი მხოლოდ ხარჯებით ვერ აიხსნება, იგი არის ბაზრის კონცენტრაციის შედეგი და არა ეკონომიკური აუცილებლობა!თუ ევროპული ფასნამატი (gross-markup) არის საშუალოდ 20–25 %, საქართველოში ამავე პროდუქციაზე გაანგარიშებით შეიძლება იყოს  30–40 % ან მეტი, რაც ნიშნავს, რომ  საქართველოში ფასნამატი  დაახლოებით 10–20 პროცენტული პუნქტით მეტია ევროპულ სტანდარტთან შედარებით. მართალია, ევროპაში ფასნამატი დაბალია, მაღალი ბრუნვიდან გამომდინარე,  თუმცა საქართველოში ფასები ხშირად იზრდება კონკურენციის სიმცირის, და არა მხოლოდ ხარჯების გამო.მართალია, მთავრობამ შექმნა კომისია ფასების კვლევა-კოორდინაციისთვის, მაგრამ ასეთი ღონისძიებები უფრო რბილი ეფექტის მომტანია. ფასებს მაინც  ბაზარი ადგენს, და თუ ბაზრის ფუნდამენტი არ იცვლება, შედეგიც მინიმალური იქნება. ამიტომაც, ხშირად ასეთ კომისიებს უფრო  სარეკომენდაციო და ერთგვარი პოლიტიკური სიგნალის ფუნქცია აქვთ, ვიდრე ეკონომიკური ბერკეტის" , - აცხადებს ცუცქირიძე.

1770201201

საქსტატის ოფიციალური მონაცემებით, სურსათი და უალკოჰოლო სასმელები ერთ-ერთი მთავარია იმ ჯგუფთაგან, და არა მხოლოდ ჩვენთან, სადაც ფასები ყველაზე სწრაფად და დიდწილად იზრდება და  მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს საერთო ინფლაციაში. მაგალითად, იანვარში სწორედ ამ ჯგუფის ფასები +10.6% გაიზარდა, რაც ყველაზე მაღალი ზრდის მაჩვენებელია სხვა ტიპის საქონელებთან და მომსახურებასთან შედარებით.მიმაჩნია, რომ ინფლაციის ზრდის შეფასებისას არც თუ მცირეა სპეკულაციური ელემენტიც, სადაც აქცენტები გადატანილია სამთავრობო კომისიის შექმნის არაეფექტურობაზე და ფასების ზრდის მაპროვოცირებელ ფაქტორიდან კი განიხილება.ამ საკითხზე წინა პოსტებშიც აღვნიშნე, რომ პრობლემა არა ძირითადი სურსათის პროდუქციის წარმოების ღირებულებაა, არამედ დიდი ფასნამატი განსაკუთრებით საცალო ქსელების და დისტრიბუტორების მხრიდან, ხშირად ამას ბაზარზე დაბალი კონკურენციის „ხარჯიც“ ემატება.თუ რამ გამოიწვია ფასების ზრდა იანვარში, ეს პირველ რიგში საგარეო ფაქტორებიდან და ჯერ კიდევ მაღალი იმპორტდამოკიდებულებიდან მომდინარეობს. FAO-ს (სახელმწიფოთა სურსათის და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაცია) მსოფლიოს სურსათის ფასების ინდექსი (FFPI) საშუალოდ 127.2 პუნქტი იყო 2025 წელს ანუ 4.3 % უფრო მაღალი, ვიდრე 2024-ში. ეს ნიშნავს, რომ საერთაშორისო ბაზარზე სურსათის საშუალო ფასები ისედაც გაზრდილია და  ეს  ნიშნული ერთ–ერთი ყველაზე მაღალია ბოლო წლების განმავლობაში .მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ფასების დაწევის ტრენდი აღარ შეიცვლება.  რეალურად, ფასების საერთო ზრდის ტემპი ვრცელ გლობალურ სტატისტიკაში მაინც ნელდება ან მოკლევადიანად მისი ეგრეთწოდებული კორექცია ხდება, მით უმეტეს საბაზისო ინფლაცია დაბალ 2.4 %-იან ნიშნულზე რჩება.ბუნებრივია, კომისია ფასებს ვერ „დაუწევს“, როდესაც  ბაზარზე არის მაღალი კონცენტრაცია, სადაც 3–5 მსხვილი და ხშირად ურთიერთდაკავშირებული იმპორტიორი/საცალო ქსელი დომინირებს, ხოლო ბაზარზე ახალი მოთამაშეებისთვის შესვლა ძვირი და რთულია. აქედან გამომდინარე, გარდა საგარეო ფაქტორებისა სახეზეა შიდა სტრუქტურული პრობლემებიც.ფასების მოძრაობის ასიმეტრიის კლასიკური მაგალითია როდესაც საერთაშორისო ბაზრებზე ზეთის პირობითად +10% იანი გაძვირება, ჩვენთან  საცალო ქსელებში ფასს +20–25% ით მაღლა წევს, მაგრამ როცა საერთაშორისო ფასი ზეთზე იკლებს იგივე  -10%-ით, საცალო ფასის კლება ხშირად = 0% -ს უტოლდება, ეს უკვე შიდა სტრუქტურული პრობლემაა, და არა გარე. ეკონომიკაში ამ ასიმეტრიას ეძახიან ოლიგოპოლიურ ფაქტორსაც- „rocket and feather effect“ ანუ ფასი ზემოთ — რაკეტასავით, ხოლო ქვემოთ — ბუმბულივით.მიმაჩნია, რომ მთავარი პრობლემა არის არა სურსათზე დღგ-ს შემცირებაში(უკვე ათეული წელია დღგ-ს განაკვეთი არ შეცვლილა) და არაერთი ე.წ ფასების შოკი ამ დღგ -ს პირობებში გადაიტანა ბაზარმა, არამედ გარდა ფასების ასიმეტრიისა, კიდევ ორ „მტკივნეულ წერტილში“:კურსის რისკის პრემია ხშირად ზედმეტად მაღალია-5-8 %, მიუხედავად იმისა, რომ ლარის გაცვლითი კურსი სტაბილურია, ხოლო გასულ წელთან შედარებით სულაც 10 %-ით არის გამყარებული. რაც მთავარია, ძალიან მაღალია საცალო ქსელის ფასნამატი, რაც ყველაზე ნაკლებად გამჭვირვალეა და 30 -40 % -ს უტოლდება და ხშირად მეტიც. საუბარია ისეთ საბაზისო პროდუქტებზე, როგორიცაა: პური, ფქვილი, რძე, შაქარი, ზეთი, ბრინჯი, მაკარონი.ზოგადად რომ განვმარტოთ „ეკონომიკურად გამართლებული“ ფასნამატი, ეს  არის არა  „რამდენსაც ბაზარი გადაიხდის“, როგორც აქ არასწორი ინტერპრეტაციბით ხდება, არამედ  როდესაც ქსელი ფარავს ყველა ხარჯს, და იღებს ზომიერ მოგებას. რაც მთავარია, არ აზიანებს  მომხმარებელს.თავის მხრივ, ფასნამატი = ხარჯები + წმინდა მოგება. ითვლება, რომ ეკონომიკურად გამართლებული ფასნამატი ჩვენნაირ პატარა ბაზარზე საბაზისო სასურსათო პროდუქტებზე 14–18 %  არის  ნორმალური, ხოლო ზედა 20 % -იანი ზღვარია, რომლის ზემოთ უკვე პრობლემა იწყება, ხოლო 30 % + უკვე სისტემური პრობლემის ნიშანია და არა აუცილებლობა. ასეთი მაღალი ფასნამატი მხოლოდ ხარჯებით ვერ აიხსნება, იგი არის ბაზრის კონცენტრაციის შედეგი და არა ეკონომიკური აუცილებლობა!თუ ევროპული ფასნამატი (gross-markup) არის საშუალოდ 20–25 %, საქართველოში ამავე პროდუქციაზე გაანგარიშებით შეიძლება იყოს  30–40 % ან მეტი, რაც ნიშნავს, რომ  საქართველოში ფასნამატი  დაახლოებით 10–20 პროცენტული პუნქტით მეტია ევროპულ სტანდარტთან შედარებით. მართალია, ევროპაში ფასნამატი დაბალია, მაღალი ბრუნვიდან გამომდინარე,  თუმცა საქართველოში ფასები ხშირად იზრდება კონკურენციის სიმცირის, და არა მხოლოდ ხარჯების გამო.ჩემი შეფასებით მოკლევადიან პერსპექტივაში 10–15%-იანი გაიაფება შესაძლებელია, რაც იქნება მომხმარებლისთვის რეალური შვება, ქსელისთვის კვლავ მომგებიანი ბიზნესი, ხოლო ეკონომიკისთვის  მოთხოვნის ზრდა.თუ სწორედ ამ ორ რგოლს შევეხებით ვნახავთ, რომ კურსის რისკის პრემია( 5-8 %)  და საცალო ქსელების ფასნამატი( 25-20%), ჯამურად შეადგენს 30-38 %-იან წილს საბოლოო ფასში.შესაბამისად,  თუ კურსის რისკის პრემია შემცირდება 2-3 %-მდე, რაც რეალურია ნაცვლად დღეს არსებული 5-8 %, ეფექტი იქნება 3-5 % პუნქტი, ხოლო თუ საბაზისო სასურსათო პროდუქტებზე ნაცვლად 25–30  % შემცირდებოდა  ეკონომიკურად გამართლებული დონემდე: 14–18 %, აქ გვაქვს 7–10 პუნქტიანი ზედმეტობა, რაც იძლევა 10-15 %-იანი გაიაფების შესაძლებლობას.მართალია, მთავრობამ შექმნა კომისია ფასების კვლევა-კოორდინაციისთვის, მაგრამ ასეთი ღონისძიებები უფრო რბილი ეფექტის მომტანია. ფასებს მაინც  ბაზარი ადგენს, და თუ ბაზრის ფუნდამენტი არ იცვლება, შედეგიც მინიმალური იქნება. ამიტომაც, ხშირად ასეთ კომისიებს უფრო  სარეკომენდაციო და ერთგვარი პოლიტიკური სიგნალის ფუნქცია აქვთ, ვიდრე ეკონომიკური ბერკეტის.კომისიამ კი უნდა შეისწავლოს და მოამზადოს საკანონმდებლო რეკომენდაციები სურსათის ინფლაციის მართვის ინსტიტუციური თვალსაზრისით, თუ რატომ „გადმოდის“ საერთაშორისო ფასის ზრდა უფრო სწრაფად, ვიდრე შემცირება და რა უნდა გაკეთდეს საკანონმდებლო დონეზე კონკურენციის ზრდის, ადგილობრივი წარმოების გაძლიერების, და იმპორტზე რისკების შემცირების თვალსაზრისით", - წერს ცუცქირიძე.

1770200843

კინოდაჯილდოება ელისო 2026 ღია კონკურსს აცხადებს. თიბისის მხარდაჭერით და ნატო ვაჩნაძის ფონდისორგანიზებით კინოდაჯილდოება „ელისო“ წელს მესამედ გაიმართება და მიზნად ისახავს ქართული კინემატოგრაფის განვითარების ხელშეწყობასა და თანამედროვე კინემატოგრაფისტების მხარდაჭერას.კონკურსის პირობების მიხედვით, განიხილება 2025 წელს ოფიციალურად გამოსული სრულმეტრაჟიანი მხატვრული და სრულმეტრაჟიანი დოკუმენტური ქართული პროდუქციის ან კო-პროდუქციის ფილმები. ნომინანტებსა და გამარჯვებულებს ქართველი და საერთაშორისო კინემატოგრაფისტებისგან შემდგარი ჟიური გამოავლენს. კონკურსში მონაწილეობის მსურველებს რეგისტრაციის გავლა შეუძლიათ 20 თებერვლამდე ბმულზე: https://filmfreeway.com/ElisoAwardsგასულ წელს პრემია ელისოზე წარდგენილ ნამუშევრებს აფასებდნენ ჟიურის შემდეგი წევრები: ელენე ნავერიანი, კარლოს რეიგადასი, ტომას ჰაკიმი, აგნიეშკა ჰოლანდი, დიტო ცინცაძე, სალომე კიკალეიშვილი და ანჯელიკი პაპულია. ელისო საუკეთესო ფილმისთვის კი „წმინდა ელექტროენერგიას გადაეცა.თიბისი, მრავალწლიანი გამოცდილებით, აქტიურად უჭერს მხარს კულტურულ პროექტებს, რომლებიც ემსახურება ეროვნული ღირებულებების შენარჩუნებას, ქართული ხელოვნების განვითარებასა და კულტურული მემკვიდრეობის პოპულარიზაციას. თიბისი მხარდამჭერია თბილისის, ბათუმისა და ქუთაისის კინოფესტივალების, ასევე გასულ წელს ქართველ დამოუკიდებელ კინემატოგრაფისტებთან თანამშრომლობით, საქართველოს 10 ქალაქში უმასპინძლა პროექტს „კინო გზაზე“, რომელიც რეგიონებში ღია კინოჩვენებების სერიას აერთიანებდა.მთავარია გჯეროდეს - ახალი შესაძლებლობების, საკუთარი გზის და შემოქმედებითი ძალის. სწორედ ამ რწმენით პრემია „ელისოს“, დაარსების დღიდან, ერთგული მხარდამჭერია თიბისი.

1770198916