"დეპოზიტების დაზღვევის ზღვრის 30 000 ლარიდან 50 000 ლარამდე გაზრდა კარგია ეკონომიკისათვის და თავად დეპოზიტარებისათვის", - ამის შესახებ ანალიტიკოსი, პროფესორი გიორგი ცუცქირიძე სოციალურ ქსელში წერს.
"ბანკები და ფინანსები" ცუცქირიძის პოსტს უცვლელად გთავაზობთ:
"2026 წლის 1 აპრილიდან დეპოზიტების დაზღვევის ზღვარი 30 000 ლარიდან 50 000 ლარამდე გაიზარდა. დეპოზიტების დაზღვევის ზღვრის 30 000 ლარიდან 50 000 ლარამდე გაზრდა კარგია ეკონომიკისათვის და თავად დეპოზიტარებისათვის. ზოგადად იგი წარმოადგენს მნიშვნელოვანი ტიპის მაკროპრუდენციულ ინსტრუმენტს, რომელიც მიზნად ისახავს ფინანსური სტაბილურობის გაძლიერებას, საბანკო სისტემისადმი ნდობის ამაღლებასა და დაზოგვის ქცევის სტიმულირებას. აღნიშნული ცვლილება მრავალმხრივ გავლენას ახდენს როგორც ინდივიდუალურ ეკონომიკურ აგენტებზე, ისე მთლიან ეკონომიკურ სისტემაზე.
პირველ რიგში, მოსახლეობის პერსპექტივიდან, დაზღვევის ზღვრის ზრდა ზრდის ფინანსურ უსაფრთხოებას. დეპოზიტების დაზღვევის სისტემა წარმოადგენს მექანიზმს, რომლის მიხედვითაც, კომერციული ბანკის გადახდისუუნარობის შემთხვევაში, დეპოზიტორებს ეძლევათ გარანტია, რომ განსაზღვრულ ლიმიტამდე მათი დანაზოგები ანაზღაურდება. ნდობის ზრდა, თავის მხრივ, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს დაზოგვის ქცევაზე. როდესაც ფინანსური ინსტიტუტების მიმართ ნდობა მაღალია, ინდივიდები ნაკლებად არიან მიდრეკილნი არაოფიციალური ან ნაკლებად უსაფრთხო შენახვის ფორმებისკენ (მაგალითად, ნაღდი ფულის შენახვა).
მაკროეკონომიკურ დონეზე, აღნიშნული ცვლილება ზრდის საბანკო სისტემის სტაბილურობას. დეპოზიტების დაზღვევა ამცირებს კომერციული ბანკებიდან ე.წ „პანიკური გატანის“ ალბათობას, რადგან დეპოზიტორები ნაკლებად რეაგირებენ ნეგატიურ მოლოდინებზე მაშინ, როდესაც მათი დანაზოგები დაცულია. თავის მხრივ სორედ ნეგატიური მოლოდინები ქმნიან სავალუტო აჟიოტაჟებს.
ამასთან, ლიმიტის ზრდა ამ ეფექტს კიდევ უფრო აძლიერებს, რადგან მეტი დეპოზიტორი ხვდება დაზღვეულ კატეგორიაში. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მცირე და საშუალო ზომის ბანკებისთვის, რომელთა მიმართ ნდობა შედარებით უფრო მგრძნობიარეა.
გარდა ამისა, დეპოზიტების ლიმიტის ზრდა, პერსპექტივაში ქმნის დამატებით რესურსს საბანკო სექტორისთვის, რადგან ბანკები იყენებენ დეპოზიტებს სესხების გასაცემად, რაც პირდაპირ უკავშირდება ინვესტიციებისა და მოხმარების ზრდას. შესაბამისად, დაზღვევის ლიმიტის ზრდა ირიბად შეიძლება იქცეს ეკონომიკური აქტივობის სტიმულირების ფაქტორად, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც ფინანსური ბაზრები ჯერ კიდევ ნაკლებად განვითარებულია და ბანკები წარმოადგენენ დაფინანსების ძირითად წყაროს.
თუმცა, უნდა აღინოშნოს, რომ აღნიშნულ პოლიტიკას ახლავს გარკვეული რისკებიც. ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტია ე.წ. მორალური რისკი. როდესაც დეპოზიტორები ნაკლებად ზრუნავენ ბანკის რისკიანობაზე (რადგან მათი თანხა დაზღვეულია), ხოლო ბანკებს შეიძლება გაუჩნდეთ სტიმული უფრო მაღალი რისკის მქონე აქტივებში ინვესტირებისთვის. ამან შეიძლება გაზარდოს სისტემური რისკები, თუ არ იქნება სათანადო ზედამხედველობა და რეგულაცია. თუმცა ეს რისკი დღეს ნაკლებია, რადგან დაზღვევის ლიმიტის ზრდა თანხვედრაშია ეროვნული ბანკის მიერ წარმოებულ საბანკო რეგულაციისა და ზედამხედველობის პოლიტიკასთან, რაც ყველა საერთაშორისო შეფასებით რეგიონში ერთ-ერთ ყველაზე მაღალ დონეზე ფასდება.
ასევე განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ფისკალურ და ინსტიტუციურ ასპექტებს. დეპოზიტების დაზღვევის ლიმიტის ზრდა თანმდევად განაპირობებს დაზღვევის ფონდის პასუხისმგებლობების გაფართოებას, რაც სისტემის დაცვის უნარის გაძლიერების ლოგიკურ შედეგს წარმოადგენს. აღნიშნული გარემოება ქმნის წინაპირობას ფონდის რესურსების უფრო პროაქტიული დაგეგმვისა და კაპიტალიზაციის გაღრმავებისთვის, რაც, თავის მხრივ, ზრდის ფინანსური უსაფრთხოების მექანიზმების სანდოობას. საჭიროების შემთხვევაში, დამატებითი ფინანსური რესურსების მობილიზების შესაძლებლობა განიხილება როგორც სტაბილიზაციის ინსტრუმენტი, რომელიც აძლიერებს სისტემურ მდგრადობას და უზრუნველყოფს კრიზისულ სიტუაციებზე ეფექტიან რეაგირებას.
საერთო ჯამში, დეპოზიტების დაზღვევის ზღვრის 50 000 ლარამდე გაზრდა წარმოადგენს მნიშვნელოვან და პოზიტიურ პოლიტიკურ ნაბიჯს, რომელიც მიმართულია ფინანსური სტაბილურობის განმტკიცებისა და ეკონომიკური აქტივობის ხელშეწყობისკენ. მისი ეფექტიანობა მნიშვნელოვანწილად ეფუძნება ინსტიტუციური ჩარჩოს გამართულ ფუნქციონირებას, მათ შორის საბანკო ზედამხედველობის მაღალი სტანდარტების შენარჩუნებას, რისკების მართვის ეფექტიან პრაქტიკასა და დაზღვევის ფონდის მდგრად განვითარებას, რაც ერთობლივად უზრუნველყოფს ფინანსური სისტემის გრძელვადიან სტაბილურობას", - წერს ცუცქირიძე.












