რატომ უფასურდება ლარი ბოლო დღეებში - თვალსაზრისი

ამის შესახებ Bloomberg-ი წერს.ირანის კონფლიქტმა გამო ფრენები გაუქმდა, რაც ძვირფასი ლითონის გადატანას ართულებს. გარდა ამისა, ბევრმა მყიდველმა ახალი შეკვეთების შეჩერება ამჯობინა, რადგან არ სურთ გადაზიდვისა და დაზღვევის გადაჭარბებული ხარჯების გაწევა. შედეგად, ტრეიდერებმა ოქროს შეთავაზება უნციაზე 30 დოლარამდე ფასდაკლებით დაიწყეს.სააგენტომ აღნიშნა, რომ არაბთა გაერთიანებული საამიროები, კერძოდ დუბაი, ძვირფასი ლითონების გადამუშავებისა და ექსპორტის მნიშვნელოვანი ცენტრია მთელ აზიაში, ასევე შვეიცარიიდან, დიდი ბრიტანეთიდან და რამდენიმე აფრიკული ქვეყნიდან გადაზიდვების არხია. თუმცა, საჰაერო სივრცე ამჟამად ნაწილობრივ დაკეტილია ირანიდან განხორციელებული სარაკეტო თავდასხმების გამო.

1772890321

ამის შესახებ უკრაინული გამოცემა „სტრანა“ უკრაინის ეროვნულ ანტიკორუფციულ ბიუროზე დაყრდნობით წერს (NABU).უნგრეთის ეროვნულმა საგადასახადო და საბაჟო ორგანომ (NAV) პარასკევს განაცხადა, რომ ფულის გათეთრების ეჭვმიტანილის ბრალდებით უკრაინის შვიდი მოქალაქე დააკავა, მათ შორის უკრაინის სპეციალური დანიშნულების ყოფილი გენერალი, რომელიც პასუხისმგებელი იყო ავსტრიიდან უკრაინაში 40 მილიონი დოლარის, 35 მილიონი ევროს და ცხრა კილოგრამი ოქროს ტრანსპორტირებაზე. უნგრეთმა კიევისგან ახსნა-განმარტება მოითხოვა. უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ანდრეი სიბიჰამ მოგვიანებით განაცხადა, რომ უკრაინამ თავისი მოქალაქეები დააბრუნა.„უნგრეთში უკრაინელი ინკასატორების ინციდენტის შემდეგ, უკრაინულ ბანკებს ნაღდი ფულის პრობლემები შეექმნათ... ამ დეფიციტის გათვალისწინებით, ეროვნულმა ბანკმა 9 მარტს გამოაცხადა, რომ ბანკებისთვის არაფულად ვალუტას ნაღდ ფულზე გაცვლიდა, რათა უზრუნველყო მათი ფულადი რეზერვების მოთხოვნაზე შესაბამისობა“, - ნათქვამია განცხადებაში.

1772890004

ამის შესახებ The New York Times (NYT) იტყობინება არაკომერციული ორგანიზაციის, ამერიკის საავტომობილო ასოციაციის (AAA) მონაცემებზე დაყრდნობით.შაბათ დილის მონაცემებით, აშშ-ში ბენზინის საშუალო ფასი გალონზე (3.785 ლიტრი) 3.41 აშშ დოლარი იყო. „ეს ზრდა ნიშნავს, რომ ბენზინის ფასები ბოლო კვირის განმავლობაში 14%-ით გაიზარდა“, - წერს გაზეთი და ხაზს უსვამს, რომ საწვავის ფასებმა „2024 წლიდან მოყოლებული ყველაზე მაღალ ნიშნულს“ მიაღწია.გამოცემა აღნიშნავს, რომ ბენზინის ფასები, სავარაუდოდ, გააგრძელებს ზრდას, რადგან ბოლოს WTI-ის ნედლი ნავთობის ფასი ბარელზე 90.9 აშშ დოლარს შეადგენდა, რაც ამჟამინდელ დონეს შეესაბამება, აშშ-ში ბენზინი გალონზე დაახლოებით 3.8 აშშ დოლარი ღირდა. უფრო მეტიც, მაშინაც კი, თუ ბენზინის ფასები უახლოეს მომავალში შემცირდება, NYT ხაზს უსვამს, რომ ამჟამინდელი ზრდის ეკონომიკური გავლენა ამერიკელ მომხმარებლებზე ხანგრძლივი იქნება.სავაჭრო მონაცემების თანახმად, ლონდონის ICE ბირჟაზე ბრენტის მარკის ნავთობის 2026 წლის მაისის მიწოდების ფიუჩერსების ფასი 10%-ზე მეტით გაიზარდა და 2023 წლის 29 სექტემბრის შემდეგ პირველად გადააჭარბა ბარელზე 94 დოლარს. WTI მარკის ნავთობის 2026 წლის აპრილის მიწოდების ფიუჩერსები ბარელზე 92.37 დოლარს შეადგენდა (+14.02%).

1772889429

პოლის თქმით, იძულებითი შეფერხება გავლენას ახდენს გლობალური საჰაერო ტვირთების გადაზიდვის დაახლოებით 18%-ზე. დაზარალებულ საქონელს შორისაა ტემპერატურის კონტროლირებადი ფარმაცევტული პროდუქტები, ახალი ხილი და სხვა პროდუქტები, რომლებსაც მოკლე შენახვის ვადა აქვთ.„ვინაიდან პროდუქციის უმეტესობა იმპორტირებულია, მარაგი, განსაკუთრებით ახალი საქონელი, შეიძლება სწრაფად ამოიწუროს“, - აღნიშნა აღმასრულებელმა დირექტორმა.სპარსეთის ყურეში საზღვაო ტვირთების გადაზიდვაც შეზღუდულია. ყურეში დაახლოებით 100 კონტეინერმზიდია ჩარჩენილი და გემები გვერდს უვლიან ჰორმუზის სრუტეს, რომელიც მარცვლეულისა და საკვების ტრანსპორტირების მთავარი მარშრუტია. მანამდე, დანიურმა ლოგისტიკურმა კომპანია Maersk-მა შეაჩერა ტვირთების გადაზიდვები სპარსეთის ყურის ქვეყნებში, მათ შორის არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში, ომანში, ქუვეითში, კატარში, ბაჰრეინში, საუდის არაბეთსა და ერაყში, რამაც გავლენა მოახდინა მაცივრიან და სპეციალურ ტვირთებზე.ლოჯისტიკური კომპანიები ეძებენ ალტერნატიულ მარშრუტებს, როგორიცაა საჰაერო ტვირთების გადაზიდვა საუდის არაბეთში და შემდეგ ტვირთების სატვირთო მანქანებით გადაზიდვა. თუმცა, როგორც პოლმა განმარტა, ასეთი სქემა ძალიან რთულია.„ერთ კონტეინერმზიდს შეუძლია 20 000 კონტეინერამდე გადაზიდვა. შეუძლებელია ამის უბრალოდ სატვირთო მანქანებით ჩანაცვლება“, - თქვა ექსპერტმა.ლოგისტიკის დარღვევამ უკვე გამოიწვია გადაზიდვის ტარიფების ზრდა. Bloomberg-ის ცნობით, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიიდან ევროპაში ტვირთების გადაზიდვის ღირებულება 6%-ზე მეტით გაიზარდა და კილოგრამზე 3.82 დოლარს მიაღწია. ახლო აღმოსავლეთიდან ევროკავშირში ტვირთების გადაზიდვის ტარიფები 8%-ით გაიზარდა (1.62 დოლარამდე), ხოლო ჩინეთიდან აშშ-ში გადაზიდვები 15%-ით გაიზარდა (კილოგრამზე 6.90 დოლარამდე). რეგიონის უმსხვილესმა ავიაგადამზიდავებმა - Qatar Airways-მა, Emirates-მა და Etihad-მა - შეზღუდეს ტვირთების გადაზიდვის ოპერაციები.Kuehne+Nagel International AG ტრანსპორტისა და ლოგისტიკის ინდუსტრიის გლობალური ლიდერია, რომელიც 1890 წელს გერმანიის ქალაქ ბრემენში დაარსდა და მისი სათავო ოფისი შვეიცარიაში მდებარეობს. კომპანია მუდმივად შედის მსოფლიოს 5 უმსხვილეს ლოგისტიკურ პროვაიდერს შორის და აღიარებულია Gartner-ის Magic Quadrant-ის ლიდერად მესამე მხარის ლოჯისტიკის (3PL) პროვაიდერებისთვის. ის დომინირებს საზღვაო და საჰაერო ტვირთების გადაზიდვის სერვისებში და ასევე ძლიერია კონტრაქტების ლოგისტიკასა და მიწოდების ჯაჭვის მართვაში. Kuehne+Nagel-ის ქსელი მოიცავს დაახლოებით 1300 ოფისს 100-ზე მეტ ქვეყანაში, რომელიც ემსახურება დაახლოებით 400 000 კლიენტს საცალო, ფარმაცევტულ, საავტომობილო და მაღალტექნოლოგიურ ინდუსტრიებში. კომპანიაში დასაქმებულია 96 000-ზე მეტი ადამიანი, ხოლო შემოსავლები, სავარაუდოდ, 2024 წელს 24.8 მილიარდ შვეიცარიულ ფრანკს მიაღწევს. DHL-თან, Maersk-თან, DSV-თან, FedEx-თან და UPS-თან ერთად, Kuehne+Nagel კვლავ რჩება მთავარ მოთამაშედ, აქტიურად ნერგავს ციფრულ გადაწყვეტილებებს და ისწრაფვის ნახშირბადის ნეიტრალიტეტისკენ.

1772881863

„ინდოელები ძალიან კარგები იყვნენ. ჩვენ ვთხოვეთ მათ, რომ შეეწყვიტათ სანქცირებული რუსული ნავთობის შესყიდვა, ისინი ასეც მოიქცნენ. ისინი აპირებდნენ მის ჩანაცვლებას აშშ-ის ნავთობით, მაგრამ მსოფლიოში ნავთობის დროებითი დეფიციტის შესამცირებლად ჩვენ მივეცით მათ რუსული ნავთობის მიღების ნებართვა. შესაძლოა, რუსულ ნავთობზე სხვა სანქციებიс გავაუქმოთ“, – აღნიშნა ბესენტმა Fox Business-თან ინტერვიუში.აშშ-ის სახაზინო მდივნის განმარტებით, უამრავი ტანკერია სანქციების გამო გაჩერებული და ეს სანქციები თუ მოიხსნება, ნავთობი ბაზარზე გამოვა და გლობალური მიწოდება გაიზრდება.ბესენტმა ჰორმუზის სრუტეში გადაზიდვების უსაფრთხოებაზეც ისაუბრა. როგორც აშშ-ის სახაზინო მდივანმა აღნიშნა, აშშ-ის შეიარაღებული ძალების ცენტრალური სარდლობა აფასებს სიტუაციას და უახლოეს კვირებში გზის გახსნა მოსალოდნელია.

1772880683

"ბოლო დღეებში ლარის გაუფასურება სავარაუდოდ, რამდენიმე ურთიერთდაკავშირებული ფაქტორის ერთობლივ გავლენას უკავშირდება. კერძოდ, აღნიშნული პროცესის განმაპირობებელ გარემოებებად შეიძლება დასახელდეს ახლო აღმოსავლეთში გეოპოლიტიკური ვითარების ესკალაცია და მისგან გამომდინარე ნეგატიური მოლოდინები, ასევე საერთაშორისო ფინანსურ ბაზრებზე დოლარის გამყარება და ნავთობის ფასის ზრდის მოლოდინი ჰორმუზის სრუტის ბლოკირების ფონზე.მიუხედავად იმისა, რომ ჩამოთვლილი ყველა ფაქტორი გარკვეულ როლს ასრულებს, მიმდინარე დინამიკის შეფასებისას შეიძლება ითქვას, რომ გლობალური გეოპოლიტიკური შოკი და ენერგეტიკული ბაზრის გაურკვევლობა ამ ეტაპზე მთავარი მამოძრავებელი ფაქტორებია, რასაც თან ერთვის საერთაშორისო ბაზრებზე დოლარის გამყარება და ფინანსური აგენტების ნეგატიური მოლოდინები.ბოლო დღეებში საერთაშორისო ფინანსურ და სასაქონლო ბაზრებზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ირანთან დაკავშირებულმა კონფლიქტმა და ჰორმუზის სრუტეში ნავთობტანკერების გადაადგილების შეფერხებამ. აღნიშნული საზღვაო მარშრუტი გლობალური ენერგეტიკული სისტემისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, ვინაიდან სწორედ ამ სრუტით გადაადგილდება მსოფლიო ნავთობის მიწოდების დაახლოებით მეხუთედი.სავაჭრო და სატრანსპორტო აქტივობის შემცირებამ ბაზრებზე ენერგორესურსების მიწოდების შესაძლო შეზღუდვის მოლოდინი გააჩინა, რის შედეგადაც ბრენტის ტიპის (Brent crude oil ) ნავთობის ფასი მოკლე პერიოდში დაახლოებით 10–13 პროცენტით გაიზარდა და 80 დოლარს მიუახლოვდა. ამ ომის სავარაუდო დასრულების ჯერ კიდევ მაღალი გაურკვევლობისას იმ შემთხვევაში, თუ სრუტეში შეფერხებები გახანგრძლივდება, რიგი ანალიტიკოსები ნავთობის ფასის კიდევ უფრო მაღალ ნიშნულს, დაახლოებით 100- 120 აშშ დოლარამდე, ზრდის შესაძლებლობასაც კი განიხილავენ.წარსული წლების ისტორიიდან გამონდინარე, მსგავსი ტიპის გეოპოლიტიკური შოკები, როგორც წესი, იწვევს რამდენიმე თანმდევ პროცესს: ინვესტიციების გადანაცვლებას ე.წ. უსაფრთხო აქტივებში და ოქროში, განვითარებადი ეკონომიკების ვალუტების დასუსტებას და საერთაშორისო ბაზრებზე დოლარის გამყარებას.დღეს ენერგორესურსებით ვაჭრობა ძირითადად დოლარში ხორციელდება. შესაბამისად, როდესაც ნავთობის ფასი სწრაფად იზრდება, ენერგიის იმპორტიორ ქვეყნებს ნავთობის შესაძენად მეტი დოლარი სჭირდებათ. ეს თავის მხრივ ზრდის დოლარზე მოთხოვნას საერთაშორისო ბაზრებზე და ხელს უწყობს მისი კურსის გამყარებას.თავის მხრივ, დოლარის გაძლიერება, როგორც წესი, შედარებით უფრო ძლიერ ზეწოლას ახდენს შედარებით მცირე და მაღლი დოლარიზაციის მქონე ეკონომიკების ვალუტებზე, რომელთა შორისაც ლარიც მოიაზრება, მიუხედავად ბოლო წლებში დოლარიზაციის მაჩვენებლის შემცირებისა.ჩვენ შემთხვევაში, განსხვავებით ნავთობექსპორტიორი ქვეყნებისაგან,ნავთობის გაძვირების გავლენა პირდაპირ აისახება საქართველოს საგარეო სავაჭრო ბალანსზე.საქართველო ენერგორესურსების წმინდა იმპორტიორი ქვეყანაა. შესაბამისად, ნავთობის ფასის ზრდა პირდაპირ აისახება რა ქვეყნის იმპორტის ღირებულებაზე, ზრდის უცხოურ ვალუტაზე მოთხოვნას.მაგალითად, მხოლოდ 2026 წლის იანვარში საქართველომ დაახლოებით 96.7 მილიონი დოლარის ნავთობპროდუქტები შეიძინა. ნავთობის გაძვირების პირობებში მსგავსი იმპორტის დაფინანსებისთვის ეკონომიკას მეტი დოლარი სჭირდება, რაც მოკლევადიან პერიოდში ლარზე დამატებით ზეწოლას ქმნის.ამასთან, სავალუტო კურსის მოკლევადიან რყევებში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ეკონომიკური აგენტების მოლოდინებიც. გლობალური გაურკვევლობის ზრდისას ბიზნესი და მოსახლეობის ნაწილი, რომელსაც სესხები უცხოურ ვალუტაში აქვთ აღებული, ხშირად ცდილობს სავალუტო რისკის შემცირებას და ლარის დოლარში კონვერტაციას, რაც ზრდის უცხოურ ვალუტაზე მოთხოვნას საბანკო სისტემაში და დამატებით ასუსტებს ეროვნულ ვალუტას.ამრიგად, ბოლო დღეებში ლარის გაუფასურება ყველაზე დამაჯერებლად აიხსნება შემდეგი ფაქტორების ერთობლიობით: ჩემი შეფასებით, მიმდინარე ეტაპზე მთავარი გამომწვევი ფაქტორი მაინც გლობალური ენერგეტიკული და გეოპოლიტიკური შოკია, რომელმაც საერთაშორისო ფინანსურ ბაზრებზე დოლარის გამყარებას შეუწყო ხელი და შესაბამისად ზეწოლა მოახდინა საქართველოს ეროვნულ ვალუტაზე.მოკლევადიან პერიოდში ლარის პერსპექტივა ახლა მთლიანად დამოკიდებულია ერთ ფაქტორზე — ენერგეტიკული შოკი რამდენ ხანს გაგრძელდება.ვფქრობ, ეს თემა მაინც ცოტა ზედმეტად არის აჟიტირებული.ამჟამად ბაზარზე კურსი დაახლოებით 2.72–2.74 ის ფარგლებდი მოძრაობს, ხოლო ბოლო თვეში ლარი დაახლოებით 1.2%-ით არის დასუსტებული, რაც საშუალოზე დაბალი მაჩვენებელია.გარდა ამისა, დღეს ეროვნულ ბანკს ყველა ბერკეტი აქვს, აჟიოტაჟური მოლოდინების გასანეიტრალებლად, მათ შორის სარეკორდოდ გაზრდილი სავალუტო რეზერვები, რომლის მოცულობა უკვე გადაცდა 6.6 მლრდ აშშ დოლარს და თავის ისტორიულ მაქსიმუმზეა, საპანიკოც ნაკლებია", - წერს ცუცქირიძე.

1772877047