ამავე დოკუმენტის მიხედვით, ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე კონფლიქტის გავლენა საქართველოს ეკონომიკაზე ძირითადად სტუმარ-მასპინძლობის სექტორზე აისახა, მაშინ როდესაც სხვა სექტორებში ზრდის დინამიკა შენარჩუნდა. მაღალი სასაქონლო ფასებისა და მზარდი ფულადი გზავნილების ფონზე, ექსპორტზე ორიენტირებული და შიდა ეკონომიკური აქტივობები კიდევ უფრო გაფართოვდა."საქსტატის" წინასწარი მონაცემებით, 2026 წლის მარტში რეალური მშპ-ის წლიური ზრდა 10.7%-მდე დაჩქარდა, წინა თვეში დაფიქსირებული 8.8%-იანი ზრდის შემდეგ. ჯამურად, 2026 წლის პირველ კვარტალში საქართველოს ეკონომიკა 9.1%-ით გაიზარდა. მარტის ზრდა ძირითადად განაპირობა დამამუშავებელი და სამთომოპოვებითი მრეწველობის, ინფორმაცია და  კომუნიკაციის, პროფესიული და სამეცნირო საქმიანობის, მშენებლობის და ტრანსპორტის დარგებმა. ამასთან, კლება დაფიქსირდა სასტუმროებისა და რესტორნების სექტორში, რაც ახლოაღმოსავლეთიდან ტურიზმის კლებას ასახავს.

1777896306

მან უპასუხა კითხვას - როგორ აფასებს ADB საქართველოს საინვესტიციო გარემოსა და კონკურენტუნარიანობას რეგიონულ ქვეყნებთან შედარებით?„ამასთანავე, რიგი მნიშვნელოვანი გამოწვევები კვლავ რჩება. სტრუქტურული შეზღუდვები — მათ შორის ფინანსებზე შეზღუდული წვდომა, განსაკუთრებით თბილისის ფარგლებს გარეთ, უნარებსა და შრომის ბაზრის მოთხოვნებს შორის შეუსაბამობა, ასევე ინფრასტრუქტურული ხარვეზები — კვლავ აფერხებს კონკურენტუნარიანობას. დამატებით გამყარებას საჭიროებს ინსტიტუციური შესაძლებლობები, კაპიტალის ბაზრის განვითარება და პროდუქტიულობის დონე. გარდა ამისა, ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესში პროგრესის შეჩერებამ, ისევე როგორც ევროკავშირის მხრიდან წამოსულმა შესაბამისმა სიგნალებმა, შესაძლოა ერთგვარი გაურკვევლობა შექმნას, რაც პოტენციურად აისახება ექსპორტის მაჩვენებლებსა და ინვესტორთა განწყობებზე.რეგიონულ ქვეყნებთან შედარებით, საქართველოს კარგი მდგომარეობა აქვს რეგულაციების სიმარტივისა და ეკონომიკური გახსნილობის კუთხით. თუმცა, გრძელვადიან პერსპექტივაში კონკურენტუნარიანობის შენარჩუნებისა და გაღრმავებისთვის მნიშვნელოვანი იქნება აღნიშნული სტრუქტურული გამოწვევების თანმიმდევრული გადაჭრა“, - განაცხადა ლესლი ბეარმან ლამიმ.

1777886023

კითხვაზე: როგორ აფასებს ADB საქართველოს ენერგოუსაფრთხოებას, განახლებადი ენერგიის პოტენციალსა და მწვანე ენერგიაზე გარდამავალ პროცესს? როგორ შეაფასებდით ქვეყნის პოტენციალს ამ მიმართულებით? ლესლი ბეარმან ლამი აღნიშნავს:„განახლებად ენერგიას შეუძლია ცენტრალური როლი შეასრულოს საქართველოს ენერგოუსაფრთხოების გაძლიერებაში - იმპორტირებულ საწვავზე დამოკიდებულების შემცირების, ენერგომიქსის დივერსიფიკაციისა და გარე საფასო და მიწოდების შოკების მიმართ მოწყვლადობის შემცირების გზით. ADB მხარს უჭერს საქართველოს ენერგეტიკულ სექტორს ინვესტიციების, სტრატეგიასთან დაკავშირებით თანამშრომლობისა და შესაძლებლობების გაძლიერების გაერთიანებული მიდგომით.ჩვენ ხელი შევუწყვეთ საქართველოს ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის მოდერნიზაციასა და გაძლიერებას, რათა ის უფრო ეფექტიანი და ფინანსურად მდგრადი გამხდარიყო. 2025 წელს ADB-მა დაამტკიცა 104 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის ინვესტიცია საქართველოში პირველი ენერგიის სააკუმულატორო ქვესადგურის შესაქმნელად - ეს განახლებადი ენერგიის ინტეგრაციისკენ გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, ელექტროსისტემის სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად და მეზობელ ქვეყნებზე დამოკიდებულების შესამცირებლად. ეს ინიციატივა ასევე ქმნის სივრცეს სუფთა ენერგიის წარმოებაში კერძო სექტორის უფრო აქტიური მონაწილეობისათვის.ADB უშუალოდ მუშაობს განახლებადი ენერგიის კერძო დეველოპერებთან. 2020 წელს ADB-მა წამყვანი ინვესტორის როლი შეასრულა Georgia Global Utilities-ის მიერ გამოშვებულ 250 მილიონი აშშ დოლარის მწვანე ობლიგაციაში, ხოლო 2022 წელს მონაწილეობა მიიღო Georgian Renewable Power Operations-ის მიერ გამოშვებულ 80 მილიონი აშშ დოლარის მწვანე ობლიგაციაში - ორივე შემთხვევაში ობლიგაციები უზრუნველყოფილი იყო ჰიდრო და ქარის ენერგიის პროექტებით, რომელთა ჯამური სიმძლავრე 70 მეგავატს აღემატებოდა. უფრო ადრე, ADB-მა დააფინანსა აჭარისწყლის ჰესის პროექტი - 185 მეგავატიანი ჰიდროელექტროსადგური აჭარაში. ჰიდროელექტროსადგურების ამ კასკადს, მათ შორის შუახევის ჰესს, მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს საქართველოს განახლებადი ენერგიის მიწოდებაში და ხელს უწყობს საზღვართშორისი ელექტროენერგიის ვაჭრობას.ADB ეხმარება მთავრობებს გამჭვირვალე სატენდერო და შესყიდვების ჩარჩოების შემუშავებაში, სექტორის დაგეგმვის გაუმჯობესებასა და პროექტებში კლიმატმედეგობისა და მდგრადობის სტანდარტების ინტეგრირებაში. ეს ინტეგრირებული მიდგომა უზრუნველყოფს, რომ განახლებადი ენერგიის ინვესტირებით არა მხოლოდ აშენდეს ინფრასტრუქტურა, არამედ იყოს ფინანსურად სიცოცხლისუნარიანი, გარემოსდაცვითად მართებული და შეესაბამებოდეს გრძელვადიანი ენერგეტიკული გარდაქმნის მიზნებს. ინოვაციების მომდევნო ეტაპის მხარდასაჭერად, ADB უწევს ტექნიკურ დახმარებას რამდენიმე ინიციატივას, მათ შორის: ელექტროენერგეტიკული ბაზრის შეფასებას, განახლებადი ენერგიის დეველოპერების შესაძლებლობების გაძლიერებას, მცირე და საშუალო ზომის საბჭოთა პერიოდის ჰესების რეაბილიტაციას, მწვანე წყალბადის პოტენციალის შეფასებას, და ენერგეტიკულ სექტორში კერძო სექტორის ჩართულობის სტიმულირების მიზნით საჭირო პოლიტიკისა და საინვესტიციო საჭიროებების გამოვლენას“, - განაცხადა ლესლი ბეარმან ლამი.მას ასევე ჰკითხეს თუ რა ნაბიჯები უნდა გადადგას საქართველომ კერძო სექტორისა და მცირე და საშუალო საწარმოების კონკურენტუნარიანობის გასაძლიერებლად?როგორც ლესლი ბეარმან ლამი აღნიშნა, კერძო სექტორის განვითარება და მცირე და საშუალო საწარმოების კონკურენტუნარიანობის გაძლიერება მოითხოვს კომპლექსურ და ინტეგრირებულ მიდგომას.„კერძო სექტორის განვითარება და მცირე და საშუალო საწარმოების კონკურენტუნარიანობის გაძლიერება მოითხოვს კომპლექსურ და ინტეგრირებულ მიდგომას. ძირითადი პრიორიტეტებია ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება - განსაკუთრებით გრძელვადიანი და ადგილობრივ ვალუტაში დაფინანსების მიმართულებით - კომპანიების შესაძლებლობების გაძლიერება უნარების განვითარებისა და ინოვაციების მხარდაჭერის გზით, ასევე იმ ინფრასტრუქტურული ხარვეზების აღმოფხვრა, რომლებიც პროდუქტიულობას ზღუდავს, განსაკუთრებით თბილისის ფარგლებს გარეთ.ქალების საკუთრებაში ან ხელმძღვანელობით არსებული საწარმოებისთვის ფინანსებზე წვდომის გაფართოება, ისევე როგორც მსხვილი ქალაქებისა და რეგიონული ცენტრების მიღმა დაფინანსების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია სოფლის თემებში მდგრადი საარსებო წყაროების შესაქმნელად და საქართველოს ეკონომიკური მდგრადობის გასაძლიერებლად. ამ კონტექსტში, ADB თანამშრომლობს ადგილობრივ კომერციულ ბანკებთან, რათა გენდერულ, მწვანე და მდგრად ობლიგაციებში ინვესტირების გზით უზრუნველყოს მცირე და საშუალო საწარმოებისთვის ხელმისაწვდომი ფინანსური რესურსების მიწოდება, ხელი შეუწყოს ინკლუზიურ და გარემოსდაცვითად პასუხისმგებელ ზრდას და უზრუნველყოს გარანტიები სავაჭრო დაფინანსებისთვის.ადგილობრივი საწარმოების გაძლიერება ასევე დაეხმარება საქართველოს ექსპორტზე მაღალი დამოკიდებულების შემცირებას და ძირითადი საქონლის ფასების მერყეობით გამოწვეული რისკების შერბილებას“, - განაცხადა ლესლი ბეარმან ლამიმ.Business Insider Georgia-ს წარმომადგენელი ასევე დაინტერესდა თუ როგორ აფასებს ADB საქართველოს კაპიტალის ბაზრის განვითარებას და რა ძირითადი რეკომენდაციები არსებობს ადგილობრივი ფინანსური ბაზრების გაღრმავებისათვის?ლესლი ბეარმან ლამის განცხადებით, საქართველოს კაპიტალის ბაზარი საინვესტიციოდ მიმზიდველია, მდგრადია და ღიაა საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის დასამკვიდრებლად.„მდგრადი და ინკლუზიური ეკონომიკის ჩამოსაყალიბებლად აუცილებელია სტაბილური, გრძელვადიანი დაფინანსება ადგილობრივ ვალუტაში. ბოლო წლებში ADB-მ კატალიზატორის როლი შეასრულა საქართველოს კაპიტალის ბაზრის გაძლიერებაში - ადგილობრივ ვალუტაში ობლიგაციების გამოშვების მხარდაჭერისა და უცხოურ ვალუტაზე დაფინანსების დამოკიდებულების შემცირების გზით.რამდენიმე ლარში დენომინირებული ობლიგაციის გამოშვებაში წამყვანი ინვესტორის სახით მონაწილეობით, ADB-მა ხელი შეუწყო ინვესტორთა ნდობის გაძლიერებას და ბაზარზე უფრო გრძელვადიანი ფინანსური ინსტრუმენტების დამკვიდრებას. ADB-ს მიერ ადგილობრივ ობლიგაციებში განხორციელებულმა ინვესტიციებმა ასევე მხარი დაუჭირა მდგრადი დაფინანსების განვითარებას. ადგილობრივ ვალუტაში გამოშვებული მწვანე და მდგრადობასთან დაკავშირებული ობლიგაციების მხარდაჭერით, ADB-მა კაპიტალი მიმართა ისეთ პრიორიტეტულ დარგებში, როგორიცაა განახლებადი ენერგია, კლიმატმედეგი ინფრასტრუქტურა და ენერგოეფექტიანობა.სუვერენული ინსტრუმენტების ფარგლებს მიღმა, ADB-ს მხარდაჭერამ ადგილობრივი საფინანსო ინსტიტუტების მიერ ლარში გამოშვებული ობლიგაციების მიმართ გააფართოვა ბიზნესისთვის, განსაკუთრებით მცირე და საშუალო საწარმოებისთვის, გრძელვადიან დაფინანსებაზე წვდომა. როდესაც დაფინანსება ადგილობრივ ვალუტაში უფრო ხელმისაწვდომია, ქართული კომპანიები უფრო მზად არიან ინვესტირებისთვის, გაფართოებისა და სამუშაო ადგილების შესაქმნელად, ზედმეტი სავალუტო რისკის აღების გარეშე.ამ მხარდაჭერის ეფექტი ცალკეულ ტრანზაქციებს სცდება. ADB-ის ჩართულობამ ბაზარს გაუგზავნა მკაფიო სიგნალი: საქართველოს კაპიტალის ბაზარი საინვესტიციოდ მიმზიდველია, მდგრადია და ღიაა საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის დასამკვიდრებლად. შედეგად გაიზარდა ბაზრის ლიკვიდობა, გაფართოვდა ინვესტორთა ბაზა და გაძლიერდა იმპულსი ადგილობრივ ვალუტაში დაფინანსების გაფართოების მიმართულებით“, - განაცხადა ლესლი ბეარმან ლამიმ.Business Insider Georgia-მ ექსკლუზიური ინტერვიუ ჩაწერა აზიის განვითარების ბანკის წარმომადგენლობის დირექტორთან საქართველოში. ინტერვიუში ლესლი ბეარმან ლამი, საუბრობს საქართველოს მაკროეკონომიკურ გარემოზე, ADB-ის პრიორიტეტულ სექტორებზე ქვეყნის კონტექსტში, საინვესტიციო გარემოსა და კონკურენტუნარიანობაზე, ეროვნული ბანკის (სებ-ის) მონეტარულ პოლიტიკაზე, საქართველოს როლზე რეგიონულ დაკავშირებადობაში და საზღვართშორის ინფრასტრუქტურულ დერეფნებში, საქართველოს ენერგოუსაფრთხოებასა და ამ მიმართულებით არსებულ პოტენციალზე, აზიის განვითარების ბანკის (ADB) თანამშრომლობის ეფექტიანობაზე საქართველოს მთავრობასთან, სტრუქტურულ რეფორმებზე, მიმდინარე და სამომავლო ეკონომიკურ პერსპექტივებზე.

1777879826

ინტერვიუში ლესლი ბეარმან ლამი, საუბრობს საქართველოს მაკროეკონომიკურ გარემოზე, ADB-ის პრიორიტეტულ სექტორებზე ქვეყნის კონტექსტში, საინვესტიციო გარემოსა და კონკურენტუნარიანობაზე, ეროვნული ბანკის (სებ-ის) მონეტარულ პოლიტიკაზე, საქართველოს როლზე რეგიონულ დაკავშირებადობაში და საზღვართშორის ინფრასტრუქტურულ დერეფნებში, საქართველოს ენერგოუსაფრთხოებასა და ამ მიმართულებით არსებულ პოტენციალზე, აზიის განვითარების ბანკის (ADB) თანამშრომლობის ეფექტიანობაზე საქართველოს მთავრობასთან, სტრუქტურულ რეფორმებზე, მიმდინარე და სამომავლო ეკონომიკურ პერსპექტივებზე.როგორ აფასებს ADB საქართველოს არსებულმაკროეკონომიკურ გარემოს და ზრდისპერსპექტივებს 2025–2026 წლებისთვის? ADB-ისხედვით, რა არის საქართველოს გრძელვადიანიეკონომიკური პოტენციალი?საქართველოს ეკონომიკამ აჩვენა მდგრადობა გლობალური შოკების მიმართ, რაც განპირობებულია გონივრული მაკროეკონომიკური პოლიტიკითა და მყარი ფუნდამენტური მაჩვენებლებით. 2025 წელს ეკონომიკური ზრდა მაღალ დონეზე, 7.5%-ზე შენარჩუნდა, მაგრამ მოსალოდნელია შემცირება 2026 წელს 5.5%-მდე და 2027 წელს 5.2%-მდე, რაც შიდა და საგარეო მოთხოვნის დასუსტებას ასახავს.ამასთანავე, პროგნოზი უფრო კომპლექსური ხდება. საგარეო რისკები კვლავ მაღალი რჩება, განსაკუთრებით უკრაინაში რუსეთის მიმდინარე ომისა და ახლო აღმოსავლეთში არსებული კონფლიქტის ფონზე. ამ მოვლენებმა შესაძლოა ზეწოლა მოახდინოს გლობალურ ეკონომიკურ აქტივობაზე, დაარღვიოს ვაჭრობა და მიწოდების ჯაჭვები და ხელი შეუწყოს ინფლაციური წნეხის ზრდას, რაც მნიშვნელოვნად აისახება ისეთ მცირე და ღია ეკონომიკაზე, როგორიც საქართველოა.საერთო ჯამში, საქართველოს გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდის პოტენციალი მყარია, იმ პირობით, თუ რეფორმების იმპულსი გაგრძელდება, ინფრასტრუქტურული ხარვეზები აღმოიფხვრება და საგარეო რისკები ფრთხილად იქნება მართული. ქვეყნის სტრატეგიული გეოგრაფიული მდებარეობა ქმნის შესაძლებლობებს, გაძლიერდეს მისი როლი როგორც რეგიონული სატრანზიტო და სავაჭრო კარიბჭე. რეგიონული ინტეგრაციისა და დაკავშირების მიმართ გრძელვადიანი ერთგულება ხელს შეუწყობს ვაჭრობის დივერსიფიკაციასა და ეკონომიკური მედეგობის გაძლიერებას.რა არის ADB-ის პრიორიტეტული სექტორებისაქართველოში მომავალი წლისთვის - ტრანსპორტი, ენერგეტიკა, მუნიციპალურისერვისები, გაციფრულება, ინფრასტრუქტურათუ კერძო სექტორის განვითარება?ADB-ის პრიორიტეტული სექტორები საქართველოში განისაზღვრება ADB-ის ქვეყანასთან თანამშრომლობის 2024–2028 წლების სტრატეგიით, რომელიც შემუშავდა საქართველოს მთავრობასთან, განვითარების პარტნიორებთან, კერძო სექტორთან, სამოქალაქო საზოგადოებასა და აკადემიურ წრეებთან ღრმა კონსულტაციების საფუძველზე. მომავალ წელს ჩვენი ყურადღება კვლავ დაეთმობა რამდენიმე მაღალი ზემოქმედების მქონე დარგს, სადაც ADB-ს შეუძლია მაქსიმალურად ძლიერი განვითარების შედეგების მიღწევა. ეს მოიცავს საქართველოს სტრატეგიული სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განახლების გაგრძელებას - საქართველოს რეგიონული სატრანსპორტო და ლოგისტიკური ჰაბის როლის გაძლიერებას, განსაკუთრებით ცენტრალური აზიის რეგიონული ეკონომიკური თანამშრომლობის (კარეკი) პროგრამის მეორე დერეფნის ფარგლებში, რომელიც დიდწილად ემთხვევა შუა დერეფანს. ასევე, მრავალმოდალური ტრანსპორტისა და ლოგისტიკური დაკავშირებადობის გაფართოებას უკეთესი საგზაო დაკავშირებით პორტებთან, სარკინიგზო ქსელსა და ლოგისტიკურ ობიექტებთან, რაც ხელს უწყობს რეგიონულ თანამშრომლობასა და ინტეგრაციას.ამასთანავე, ADB მუშაობს სუფთა ენერგიის გამომუშავებისა და ექსპორტის პოტენციალის ზრდაზე, შიდა ღირებულების შექმნის განვითარებაზე, განსაკუთრებით სოფლის მეურნეობასა და ტურიზმში. ის ხელს უწყობს კერძო სექტორს მეტი მონაწილეობა მიიღოს ეკონომიკური ზრდის დაჩქარებაში დაბალნახშირბადიანი წარმოების განვითარების გზაზე.როგორ აფასებს ADB საქართველოსსაინვესტიციო გარემოსა დაკონკურენტუნარიანობას რეგიონულ ქვეყნებთანშედარებით?საქართველოს საინვესტიციო გარემო რეგიონში შედარებით ხელსაყრელია, რაზეც გავლენას ახდენს ლიბერალური ეკონომიკური ჩარჩო, ღია სავაჭრო პოლიტიკა და, ზოგადად, ბიზნესისთვის მეგობრული სარეგულაციო გარემო. ამ ფაქტორებმა ხელი შეუწყო ინვესტიციების მოზიდვას და კერძო სექტორის აქტივობის გაძლიერებას.ამასთანავე, რიგი მნიშვნელოვანი გამოწვევები კვლავ რჩება. სტრუქტურული შეზღუდვები - მათ შორის ფინანსებზე შეზღუდული წვდომა, განსაკუთრებით თბილისის ფარგლებს გარეთ, უნარებსა და შრომის ბაზრის მოთხოვნებს შორის შეუსაბამობა, ასევე ინფრასტრუქტურული ხარვეზები - კვლავ აფერხებს კონკურენტუნარიანობას. დამატებით გამყარებას საჭიროებს ინსტიტუციური შესაძლებლობები, კაპიტალის ბაზრის განვითარება და პროდუქტიულობის დონე. გარდა ამისა, ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესში პროგრესის შეჩერებამ, ისევე როგორც ევროკავშირის მხრიდან წამოსულმა შესაბამისმა სიგნალებმა, შესაძლოა, ერთგვარი გაურკვევლობა შექმნას, რაც პოტენციურად აისახება ექსპორტის მაჩვენებლებსა და ინვესტორთა განწყობებზე.რეგიონულ ქვეყნებთან შედარებით, საქართველოს კარგი მდგომარეობა აქვს რეგულაციების სიმარტივისა და ეკონომიკური გახსნილობის კუთხით. თუმცა, გრძელვადიან პერსპექტივაში კონკურენტუნარიანობის შენარჩუნებისა და გაღრმავებისთვის მნიშვნელოვანი იქნება აღნიშნული სტრუქტურული გამოწვევების თანმიმდევრული გადაჭრა.როგორია ADB-ის შეფასება საქართველოსფისკალური ჩარჩოსა და საჯარო ვალისმდგრადობის შესახებ?საქართველოს ფისკალური ჩარჩო წინდახედული და სანდოა, ხოლო ბოლო პერიოდის განვითარება ასახავს ფისკალური დისციპლინის შენარჩუნებას და საჯარო ფინანსების ეფექტიან მართვას. 2025 წელს ფისკალური დეფიციტი შემცირდა და მშპ-ის 1.2% შეადგინა, რაც ძლიერი შემოსავლების მობილიზებითა და ხარჯების უფრო ზომიერი ზრდით იყო განპირობებული. ამავდროულად, საჯარო ვალი შემცირდა და ჩამოსცდა მშპ-ის 35%-ს, რაც მნიშვნელოვნად დაბალია ფართოდ გამოყენებულ წინდახედულობის კრიტერიუმთან შედარებით.საქართველოს უწყვეტი წვდომა კაპიტალის საერთაშორისო ბაზრებზე, მათ შორის ევროობლიგაციების წარმატებული რეფინანსირება ინვესტორების მხრიდან მაღალი ინტერესისა და ხელსაყრელი ფასების პირობებში, კიდევ უფრო ადასტურებს ნდობას ქვეყნის მაკროეკონომიკური მართვისა და ფისკალური სანდოობის მიმართ.ამასთანავე, ფისკალური დისციპლინის შენარჩუნება კვლავ მნიშვნელოვანი იქნება საგარეო გაურკვევლობების მაღალი დონის გათვალისწინებით. ფისკალური რისკების მჭიდრო მონიტორინგი - განსაკუთრებით დაკავშირებული სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ საწარმოებთან, საჯარო-კერძო პარტნიორობებთან და საჯარო ვალში სავალუტო კურსის რისკებთან — აუცილებელი იქნება ვალის მდგრადობის შესანარჩუნებლად და საჯარო ფინანსებზე შესაძლო ზეწოლის შესაზღუდად.როგორ აფასებთ საქართველოს ეროვნულიბანკის მონეტარულ და რეგულაციურპოლიტიკას არსებულ გარემოში?საქართველოს ეროვნული ბანკის მონეტარული და რეგულაციური პოლიტიკა არსებულ გარემოში მყარად და თანმიმდევრულად ფასდება. ნეგატიური რისკები კვლავ მაღალი რჩება, განსაკუთრებით საქართველოს გლობალური და რეგიონული შოკებისადმი მგრძნობელობის, გარე ფასების მდგრადი ზეწოლისა და დოლარიზაციის მაღალი დონის გამო. ინფლაციის გაზრდილი რისკების საპასუხოდ, მათ შორის გლობალური ნავთობის ფასების ზრდით გამოწვეული ზეწოლის გათვალისწინებით, მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთი შედარებით მკაცრ დონეზე - 8%-ზე - შენარჩუნებულია. ამასთანავე, ეროვნულმა ბანკმა მკაფიოდ დააფიქსირა მზადყოფნა პოლიტიკის კიდევ უფრო გამკაცრებისათვის იმ შემთხვევაში, თუ ინფლაციური ზეწოლა გაძლიერდება ან ინფლაციის მოლოდინები ნაკლებად დამაჯერებელი გახდება.ამავე დროს, სავალუტო რეზერვების დაგროვებამ გააძლიერა საგარეო შოკებისადმი ეკონომიკის დამცავი ბუფერები. 2026 წლის თებერვლის მდგომარეობით, მთლიანმა საერთაშორისო რეზერვებმა რეკორდულ მაჩვენებელს - დაახლოებით 6.65 მილიარდ დოლარს - მიაღწია, რაც აღემატება ფართოდ გამოყენებულ ადეკვატურობის კრიტერიუმს. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეკონომიკის მაღალი დოლარიზაციისა და გარე შოკებისადმი მგრძნობელობის ფონზე.ფინანსური სექტორის კუთხით, საბანკო სექტორი კვლავ მდგრადია. საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ გატარებულმა დედოლარიზაციისა და მაკროპრუდენციულმა ეფექტიანმა ზომებმა ხელი შეუწყო ვალუტასთან დაკავშირებული საკრედიტო რისკებისა და გადაჭარბებული დავალიანების შემცირებას. ამავდროულად, სისტემის გამყარებას დაეხმარა დეპოზიტების დაზღვევის მექანიზმის ამოქმედება და სარეზოლუციო ფონდის შექმნა, რაც ზრდის საბანკო სექტორის სტაბილურობასა და კრიზისების მართვის შესაძლებლობებს. ძლიერი კაპიტალის ადეკვატურობა, მაღალი მოგებიანობა და პრობლემური სესხების დაბალი დონე ასახავს ფინანსური სექტორის მყარ ფუნდამენტებს.როგორ ხედავს ADB საქართველოს როლსრეგიონულ დაკავშირებადობაში დასაზღვართშორის ინფრასტრუქტურულდერეფნებში?საქართველო არის საყრდენი ქვეყანა რეგიონულ დაკავშირებადობასა და საზღვართშორის სატრანსპორტო დერეფნებში, განსაკუთრებით კარეკის მეორე დერეფნისა და შუა დერეფნის ფარგლებში, რომელიც ცენტრალურ აზიას, სამხრეთ კავკასიასა და ევროპას აკავშირებს. საქართველო უზრუნველყოფს ტვირთბრუნვას შავი და კასპიის ზღვების რეგიონებს შორის და მათ ფარგლებს მიღმაც, ხოლო ამავე დროს წარმოადგენს მნიშვნელოვან ლოჯისტიკურ კვანძს, სადაც გაუმჯობესებული გზები, პორტები, რკინიგზა და სასაზღვრო ინფრასტრუქტურა ქმნის ადგილობრივ დამატებულ ღირებულებას სატრანსპორტო მომსახურების, ვაჭრობის, ტურიზმისა და დასაქმების გზით.ADB-ის ინვესტიციები აღმოსავლეთ–დასავლეთის მაგისტრალურ გზის დერეფნებში, მათ შორის საერთაშორისო სავაჭრო მარშრუტებთან დაკავშირებულ მონაკვეთებში, პირდაპირ უჭერს მხარს ამ როლს. პროექტები, როგორიცაა ბათუმის შემოვლითი გზა და სხვა სტრატეგიული საავტომობილო მონაკვეთები, ამცირებს სატრანსპორტო გადატვირთვას, ზრდის უსაფრთხოებას და ამოკლებს ტვირთების გადაადგილების დროს. პოლიტიკის დონეზე ADB ასევე უჭერს მხარს რეფორმებს, რომლებიც მიმართულია ტრანსპორტის ეფექტიანობის გაუმჯობესებისკენ, საბაჟო კოორდინაციისა და საზღვართშორისი ლოგისტიკის გაძლიერებისკენ - რაც კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ხელშესახები ინფრასტრუქტურული კავშირების შესაქმნელად.საქართველოს შეუძლია მიიღოს სარგებელი დივერსიფიცირებული სავაჭრო მარშრუტებიდან, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც გლობალური მიწოდების ჯაჭვები მდგრადობისკენ ისწრაფვის. მრავალმოდალური ტრანსპორტის უწყვეტი განვითარება - გზების ეფექტიანი ინტეგრაცია პორტებსა და რკინიგზასთან - აუცილებელი იქნება, რათა საქართველომ სრულად გამოიყენოს ეს შესაძლებლობა.როგორ აფასებს ADB საქართველოსსატრანსპორტო სექტორის მოდერნიზაციისპროგრესს?ბოლო ათწლეულის განმავლობაში საქართველომ მნიშვნელოვანი პროგრესი აჩვენა საგზაო ინფრასტრუქტურის განახლების მიმართულებით, მათ შორის დიზაინის სტანდარტების გაუმჯობესებაში, საგზაო უსაფრთხოების გაძლიერებასა და პროექტებში კლიმატგონივრული მიდგომების ინტეგრირებაში. ADB-ისა და ჩვენი საერთაშორისო ფინანსური პარტნიორების ერთობლივი მხარდაჭერით, საქართველოს მთავრობამ ახლახან დაასრულა აღმოსავლეთ–დასავლეთის მაგისტრალური გზის რიკოთის მონაკვეთი - ქვეყნის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სატრანსპორტო არტერია. ამასთანავე, მიმდინარეობს განახლებები საკვანძო სატრანსპორტო დერეფნებზე, მათ შორის ბათუმი–სარფის ახალი გზის მშენებლობა, ასევე ადრე განხორციელებული შემოვლითი პროექტები - ქობულეთისა და ბათუმის შემოვლითი გზები, რომლებიც ერთობლივად აძლიერებს საქართველოს როლს კარეკის მეორე დერეფანში და ამაღლებს მის როგორც რეგიონული ლოჯისტიკური ჰაბის პოზიციას.ინსტიტუციურ დონეზეც შეინიშნება წინსვლა, მათ შორის პროექტების დაგეგმვისა და მართვის გაუმჯობესება, ასევე აქტივების მართვის ოპტიმიზაცია. ეს ძალისხმევა ხელს შეუწყობს ინფრასტრუქტურის სრული სასიცოცხლო ციკლის ხარჯების შემცირებას და უზრუნველყოფს, რომ ინვესტიციებმა გრძელვადიანი ღირებულება შექმნას. ADB აგრძელებს თანამშრომლობას საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტთან საგზაო აქტივების მართვის სისტემების მოდერნიზაციის მიმართულებით, დეკარბონიზაციის მხარდაჭერისა და საგზაო უსაფრთხოების ცნობიერების ამაღლების მიზნით.თუმცა, მოდერნიზაცია ჯერ არ დასრულებულა. ინფრასტრუქტურის მშენებლობიდან სატრანსპორტო ქსელების მართვასა და ოპტიმიზაციაზე გადასვლა - მათ შორის მოვლა-პატრონობის, ციფრული სისტემებისა და ლოგისტიკური ეფექტიანობის გაუმჯობესების გზით - წარმოადგენს მომდევნო ეტაპს. შესაბამისად, ADB მიიჩნევს, რომ საქართველო შედის უფრო მოწინავე ფაზაში, სადაც ტექნოლოგიის, მონაცემების და ინტერმოდალური ინტეგრაციის როლი სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება.როგორ შეაფასებდით არსებულ და სამომავლოსაჭიროებებს საგზაო, სარკინიგზო, საპორტო დალოჯისტიკური ინფრასტრუქტურისმიმართულებით?საქართველომ რეალურ პროგრესს მიაღწია მთავარი ავტომაგისტრალების განახლებაში, მათ შორის ADB-ის მხარდაჭერით განხორციელებული პროექტების ფარგლებში. შემდეგ ეტაპზე კი უფრო ძლიერი აქცენტი უნდა გაკეთდეს საგზაო უსაფრთხოებაზე, კლიმატმედეგობასა და ინფრასტრუქტურის სათანადო მოვლა-პატრონობაზე.მეორეხარისხოვანი და ადგილობრივი გზების გაუმჯობესება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რათა დიდი ურბანული ცენტრების მიღმა მდებარე რეგიონები სრულად იყოს დაკავშირებული ბაზრებთან, დასაქმების შესაძლებლობებთან და აუცილებელ სერვისებთან.რკინიგზისა და პორტების უკეთესი ინტეგრაცია მნიშვნელოვნად შეამცირებს ტრანსპორტირების ხარჯებს და გაზრდის საქართველოს, როგორც ცენტრალური აზიისა და ევროპის დამაკავშირებელი მრავალმოდალური მიწოდების ჯაჭვის ნაწილის კონკურენტუნარიანობას. პორტების განვითარებას, სარკინიგზო და საავტომობილო ინფრასტრუქტურას შორის ძლიერი კოორდინაცია აუცილებელია მაქსიმალური ეკონომიკური ზეგავლენის მისაღებად.ლოგისტიკური ინფრასტრუქტურა და სისტემები სულ უფრო მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. ფიზიკურ ინვესტიციებს უნდა ავსებდეს თანამედროვე ლოგისტიკური ცენტრები, ციფრული სატვირთო მართვის სისტემები, ეფექტიანი სასაზღვრო და საბაჟო პროცედურები და მონაცემებზე დაფუძნებული სატრანსპორტო მართვა. ეს „რბილი ინფრასტრუქტურა“ მნიშვნელოვნად ამცირებს შეფერხებებსა და ხარჯებს ბიზნესისთვის. კარეკის პროგრამის ფარგლებში, საქართველო აქტიურად ახორციელებს საბაჟო პროცედურების გაციფრულებას და აძლიერებს უწყვეტ დაკავშირებადობას პროგრამის წევრ ქვეყნებს შორის.გზების, რკინიგზის, პორტებისა და ლოგისტიკის სფეროებში ინვესტიციების ურთიერთშეთანხმებით - და სადაც შესაძლებელია, კერძო სექტორის ჩართულობის უზრუნველყოფით - საქართველოს შეუძლია კიდევ უფრო გააძლიეროს თავისი რეგიონული დაკავშირებადობის ჰაბის როლი და უზრუნველყოს, რომ ინფრასტრუქტურა აგრძელებდეს ინკლუზიური და მდგრადი ეკონომიკური ზრდის მხარდაჭერას.როგორ აფასებს ADB საქართველოსენერგოუსაფრთხოებას, განახლებადი ენერგიისპოტენციალსა და მწვანე ენერგიაზე გარდამავალპროცესს? როგორ შეაფასებდით ქვეყნისპოტენციალს ამ მიმართულებით?განახლებად ენერგიას შეუძლია ცენტრალური როლი შეასრულოს საქართველოს ენერგოუსაფრთხოების გაძლიერებაში - იმპორტირებულ საწვავზე დამოკიდებულების შემცირების, ენერგომიქსის დივერსიფიკაციისა და გარე საფასო და მიწოდების შოკების მიმართ მოწყვლადობის შემცირების გზით. ADB მხარს უჭერს საქართველოს ენერგეტიკულ სექტორს ინვესტიციების, სტრატეგიასთან დაკავშირებით თანამშრომლობისა და შესაძლებლობების გაძლიერების გაერთიანებული მიდგომით.ჩვენ ხელი შევუწყვეთ საქართველოს ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის მოდერნიზაციასა და გაძლიერებას, რათა ის უფრო ეფექტიანი და ფინანსურად მდგრადი გამხდარიყო. 2025 წელს ADB-მა დაამტკიცა 104 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის ინვესტიცია საქართველოში პირველი ენერგიის სააკუმულატორო ქვესადგურის შესაქმნელად - ეს განახლებადი ენერგიის ინტეგრაციისკენ გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, ელექტროსისტემის სტაბილურობის გასაუმჯობესებლად და მეზობელ ქვეყნებზე დამოკიდებულების შესამცირებლად. ეს ინიციატივა ასევე ქმნის სივრცეს სუფთა ენერგიის წარმოებაში კერძო სექტორის უფრო აქტიური მონაწილეობისათვის.ADB უშუალოდ მუშაობს განახლებადი ენერგიის კერძო დეველოპერებთან. 2020 წელს ADB-მა წამყვანი ინვესტორის როლი შეასრულა Georgia Global Utilities-ის მიერ გამოშვებულ 250 მილიონი აშშ დოლარის მწვანე ობლიგაციაში, ხოლო 2022 წელს მონაწილეობა მიიღო Georgian Renewable Power Operations-ის მიერ გამოშვებულ 80 მილიონი აშშ დოლარის მწვანე ობლიგაციაში - ორივე შემთხვევაში ობლიგაციები უზრუნველყოფილი იყო ჰიდრო და ქარის ენერგიის პროექტებით, რომელთა ჯამური სიმძლავრე 70 მეგავატს აღემატებოდა. უფრო ადრე, ADB-მა დააფინანსა აჭარისწყლის ჰესის პროექტი - 185 მეგავატიანი ჰიდროელექტროსადგური აჭარაში. ჰიდროელექტროსადგურების ამ კასკადს, მათ შორის შუახევის ჰესს, მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს საქართველოს განახლებადი ენერგიის მიწოდებაში და ხელს უწყობს საზღვართშორისი ელექტროენერგიის ვაჭრობას.ADB ეხმარება მთავრობებს გამჭვირვალე სატენდერო და შესყიდვების ჩარჩოების შემუშავებაში, სექტორის დაგეგმვის გაუმჯობესებასა და პროექტებში კლიმატმედეგობისა და მდგრადობის სტანდარტების ინტეგრირებაში. ეს ინტეგრირებული მიდგომა უზრუნველყოფს, რომ განახლებადი ენერგიის ინვესტირებით არა მხოლოდ აშენდეს ინფრასტრუქტურა, არამედ იყოს ფინანსურად სიცოცხლისუნარიანი, გარემოსდაცვითად მართებული და შეესაბამებოდეს გრძელვადიანი ენერგეტიკული გარდაქმნის მიზნებს. ინოვაციების მომდევნო ეტაპის მხარდასაჭერად, ADB უწევს ტექნიკურ დახმარებას რამდენიმე ინიციატივას, მათ შორის: ელექტროენერგეტიკული ბაზრის შეფასებას, განახლებადი ენერგიის დეველოპერების შესაძლებლობების გაძლიერებას, მცირე და საშუალო ზომის საბჭოთა პერიოდის ჰესების რეაბილიტაციას, მწვანე წყალბადის პოტენციალის შეფასებას, და ენერგეტიკულ სექტორში კერძო სექტორის ჩართულობის სტიმულირების მიზნით საჭირო პოლიტიკისა და საინვესტიციო საჭიროებების გამოვლენას.რა ნაბიჯები უნდა გადადგას საქართველომკერძო სექტორისა და მცირე და საშუალოსაწარმოების კონკურენტუნარიანობისგასაძლიერებლად?კერძო სექტორის განვითარება და მცირე და საშუალო საწარმოების კონკურენტუნარიანობის გაძლიერება მოითხოვს კომპლექსურ და ინტეგრირებულ მიდგომას. ძირითადი პრიორიტეტებია ფინანსებზე ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება - განსაკუთრებით გრძელვადიანი და ადგილობრივ ვალუტაში დაფინანსების მიმართულებით - კომპანიების შესაძლებლობების გაძლიერება უნარების განვითარებისა და ინოვაციების მხარდაჭერის გზით, ასევე იმ ინფრასტრუქტურული ხარვეზების აღმოფხვრა, რომლებიც პროდუქტიულობას ზღუდავს, განსაკუთრებით თბილისის ფარგლებს გარეთ.ქალების საკუთრებაში ან ხელმძღვანელობით არსებული საწარმოებისთვის ფინანსებზე წვდომის გაფართოება, ისევე როგორც მსხვილი ქალაქებისა და რეგიონული ცენტრების მიღმა დაფინანსების ხელმისაწვდომობის გაზრდა, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია სოფლის თემებში მდგრადი საარსებო წყაროების შესაქმნელად და საქართველოს ეკონომიკური მდგრადობის გასაძლიერებლად. ამ კონტექსტში, ADB თანამშრომლობს ადგილობრივ კომერციულ ბანკებთან, რათა გენდერულ, მწვანე და მდგრად ობლიგაციებში ინვესტირების გზით უზრუნველყოს მცირე და საშუალო საწარმოებისთვის ხელმისაწვდომი ფინანსური რესურსების მიწოდება, ხელი შეუწყოს ინკლუზიურ და გარემოსდაცვითად პასუხისმგებელ ზრდას და უზრუნველყოს გარანტიები სავაჭრო დაფინანსებისთვის.ადგილობრივი საწარმოების გაძლიერება, ასევე, დაეხმარება საქართველოს ექსპორტზე მაღალი დამოკიდებულების შემცირებას და ძირითადი საქონლის ფასების მერყეობით გამოწვეული რისკების შერბილებას.როგორ აფასებს ADB საქართველოს კაპიტალისბაზრის განვითარებას და რა ძირითადირეკომენდაციები არსებობს ადგილობრივიფინანსური ბაზრების გაღრმავებისათვის?მდგრადი და ინკლუზიური ეკონომიკის ჩამოსაყალიბებლად აუცილებელია სტაბილური, გრძელვადიანი დაფინანსება ადგილობრივ ვალუტაში. ბოლო წლებში ADB-მ კატალიზატორის როლი შეასრულა საქართველოს კაპიტალის ბაზრის გაძლიერებაში - ადგილობრივ ვალუტაში ობლიგაციების გამოშვების მხარდაჭერისა და უცხოურ ვალუტაზე დაფინანსების დამოკიდებულების შემცირების გზით.რამდენიმე ლარში დენომინირებული ობლიგაციის გამოშვებაში წამყვანი ინვესტორის სახით მონაწილეობით, ADB-მა ხელი შეუწყო ინვესტორთა ნდობის გაძლიერებას და ბაზარზე უფრო გრძელვადიანი ფინანსური ინსტრუმენტების დამკვიდრებას. ADB-ს მიერ ადგილობრივ ობლიგაციებში განხორციელებულმა ინვესტიციებმა ასევე მხარი დაუჭირა მდგრადი დაფინანსების განვითარებას. ადგილობრივ ვალუტაში გამოშვებული მწვანე და მდგრადობასთან დაკავშირებული ობლიგაციების მხარდაჭერით, ADB-მა კაპიტალი მიმართა ისეთ პრიორიტეტულ დარგებში, როგორიცაა განახლებადი ენერგია, კლიმატმედეგი ინფრასტრუქტურა და ენერგოეფექტიანობა.სუვერენული ინსტრუმენტების ფარგლებს მიღმა, ADB-ს მხარდაჭერამ ადგილობრივი საფინანსო ინსტიტუტების მიერ ლარში გამოშვებული ობლიგაციების მიმართ გააფართოვა ბიზნესისთვის, განსაკუთრებით მცირე და საშუალო საწარმოებისთვის, გრძელვადიან დაფინანსებაზე წვდომა. როდესაც დაფინანსება ადგილობრივ ვალუტაში უფრო ხელმისაწვდომია, ქართული კომპანიები უფრო მზად არიან ინვესტირებისთვის, გაფართოებისა და სამუშაო ადგილების შესაქმნელად, ზედმეტი სავალუტო რისკის აღების გარეშე.ამ მხარდაჭერის ეფექტი ცალკეულ ტრანზაქციებს სცდება. ADB-ის ჩართულობამ ბაზარს გაუგზავნა მკაფიო სიგნალი: საქართველოს კაპიტალის ბაზარი საინვესტიციოდ მიმზიდველია, მდგრადია და ღიაა საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის დასამკვიდრებლად. შედეგად გაიზარდა ბაზრის ლიკვიდობა, გაფართოვდა ინვესტორთა ბაზა და გაძლიერდა იმპულსი ადგილობრივ ვალუტაში დაფინანსების გაფართოების მიმართულებით.ხომ არ შეგიძლიათ გამოყოთ ADB-ის მიერ 2026 წლისთვის დაგეგმილი ახალი საინვესტიციოპროექტები საქართველოში? როგორშეაფასებდით ADB-ის წვლილს ამმიმართულებით გასული წლებისგანმავლობაში? რა მოცულობის ინვესტიციებისგანხორციელებას გეგმავთ საქართველოშიმიმდინარე წელს?ADB გეგმავს კერძო სექტორის განვითარებისა და მდგრადი ფინანსების მხარდაჭერის გაფართოებას. ეს მოიცავს ინიციატივებს კაპიტალის ბაზრების გაღრმავების, ადგილობრივ ვალუტაში დაფინანსების ხელშეწყობისა და მწვანე ინვესტიციებისთვის კერძო კაპიტალის მობილიზაციის მიმართულებით, ასევე მიკრო, მცირე და საშუალო საწარმოების, ვაჭრობისა და მიწოდების ჯაჭვების დაფინანსებას. განსაკუთრებული პრიორიტეტი მიენიჭება სოფლის თემების განვითარებასა და ქალების საკუთრებაში ან ქალების მიერ მართული ბიზნესების მხარდაჭერას.როგორ შეაფასებდით აზიის განვითარების ბანკის(ADB) თანამშრომლობის ეფექტიანობასსაქართველოს მთავრობასთან? როგორ აფასებთADB-ის თანამშრომლობას ძირითადინსტიტუტებთან, მათ შორის საქართველოსეკონომიკისა და მდგრადი განვითარებისსამინისტროსთან, ინფრასტრუქტურისსამინისტროსთან, ფინანსთა სამინისტროსთან დასაქართველოს ეროვნულ ბანკთან?წლების განმავლობაში ჩვენ შევქმენით ნდობაზე დაფუძნებული პარტნიორობა საქართველოს მთავრობასთან, რომელიც საერთო პრიორიტეტებს, რეფორმების თანმიმდევრულ წინსვლასა და ინვესტიციების დროულ განხორციელებას ემყარება. ჩვენი თანამშრომლობა ხელშესახებ შედეგებს იძლევა. 2007 წლიდან დღემდე თითქმის 6 მილიარდი აშშ დოლარის ოდენობის ADB-ის ჯამური დაფინანსებით და მხოლოდ 2025 წელს დაახლოებით 1 მილიარდი აშშ დოლარის ინვესტიციებით, ჩვენ მხარს ვუჭერთ ტრანსფორმაციულ და მომავალზე ორიენტირებულ პროექტებს.ეს პროექტები მოიცავს საქართველოს როლის გაძლიერებას კარეკის მეორე დერეფანში, შუა დერეფანში, სატრანსპორტო და ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის მხარდაჭერას და კერძო სექტორის განვითარების ხელშეწყობას. ყველა ამ მიმართულებაში რეგიონული თანამშრომლობა ცენტრალურ ადგილს იკავებს და ADB გააგრძელებს საქართველოს მხარდაჭერას აზიასა და ევროპას შორის ბაზრების დაკავშირების პროცესში.რა ძირითადი სტრუქტურული გამოწვევებისგადაჭრას მიიჩნევს ADB საჭიროდ, რათასაქართველომ უზრუნველყოს გრძელვადიანიდა ინკლუზიური ეკონომიკური ზრდა? რარეფორმებია ყველაზე მნიშვნელოვანისაქართველოში მეტი პირდაპირი უცხოურიინვესტიციის მოსაზიდად?რადგან საქართველო მიზნად ისახავს დაიმკვიდროს თავი როგორც რეგიონულმა ჰაბმა ტრანსპორტის, ვაჭრობისა და ლოგისტიკის მიმართულებით გლობალური ღირებულების ჯაჭვებში, ამ ჯაჭვებში უფრო ღრმა ინტეგრაციის მისაღწევად აუცილებელია კოორდინირებული პოლიტიკის გატარება დარჩენილი ინფრასტრუქტურული და რეგულაციური ხარვეზების აღმოსაფხვრელად. განსაკუთრებით ლოგისტიკის სექტორს აქვს მნიშვნელოვანი პოტენციალი ინტეგრაციის დასაჩქარებლად - სავაჭრო ნაკადების გაფართოების, კლასტერული განვითარების ხელშეწყობისა და ინტეგრირებული ეკონომიკური ზონების ჩამოყალიბების მხარდაჭერის გზით.მრავალმხრივი თანამშრომლობის გაძლიერებას შეუძლია ეკონომიკური ზრდის დაჩქარება, უფრო ხარისხიანი სამუშაო ადგილების შექმნა და სიღარიბის შემცირებაში წვლილის შეტანა. პარტნიორი ქვეყნების მხრიდან გამჭვირვალე და პროგნოზირებადი პოლიტიკის პირობებში, საქართველო კარგ პოზიციაშია, გამოიყენოს თავისი სტრატეგიული გეოგრაფიული მდებარეობა და ინსტიტუციური შესაძლებლობები მიწოდების ჯაჭვებში მონაწილეობის გასაძლიერებლად და უფრო მაღალი დამატებითი ღირებულების მქონე საქმიანობებზე გადასასვლელად. ADB მტკიცედ რჩება საქართველოს პრიორიტეტული რეფორმების მხარდაჭერის ერთგული ინვესტიციების, პოლიტიკის დიალოგისა და როგორც საჯარო, ისე კერძო სექტორის პარტნიორებთან მჭიდრო თანამშრომლობის გზით.

1777879355

მინისტრმა მისასალმებელ სიტყვაში აგროდაზღვევის მნიშვნელობაზე ისაუბრა და აღნიშნა, რომ სოფლის მეურნეობის მდგრადი განვითარების პროცესში ეს მექანიზმი ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ინსტრუმენტს წარმოადგენს.„ბოლო წლების მონაცემები აჩვენებს, რომ აგროდაზღვევის პროგრამა ვითარდება, იზრდება როგორც დაზღვეული ბენეფიციარების რაოდენობა, ასევე დაზღვეული ფართობები და მოსავლის ღირებულება. ათასობით ფერმერი უკვე ენდობა ამ სისტემას, რაც ნიშნავს, რომ ჩვენ სწორი მიმართულებით მივდივართ.თუმცა, პროცესს თან ახლავს გამოწვევებიც, მათ შორის ანაზღაურების მოლოდინთან შესაბამისობა და შეფასების პროცესის გამჭვირვალობა. სახელმწიფოს როლი ამ მიმართულებით არის მკაფიო; ჩვენი ამოცანაა გავზარდოთ ცნობადობა, გავაძლიეროთ ნდობა სისტემის მიმართ და გავხადოთ ის უფრო მოქნილი და ხელმისაწვდომი.ჩვენ ვმუშაობთ იმისთვის, რომ ფერმერებს ჰქონდეთ შესაძლებლობა მაქსიმალურად დააზღვიონ საკუთარი რისკები, რაც უზრუნველყოფს მათ უწყვეტ განვითარებას და საბოლოოდ ხელს შეუწყობს ქვეყნის მდგრად ეკონომიკურ ზრდას“, - განაცხადა დავით სონღულაშვილმა.ღონისძიება საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის ორგანიზებით გაიმართა. მას აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლების, სადაზღვევო სექტორისა და მარეგულირებელი უწყებების წარმომადგენლები, ასევე დარგის ექსპერტები და დაინტერესებული მხარეები ესწრებოდნენ.

1777643334

მისივე თქმით, აღნიშნული საოჯახო მეურნეობებს, მცირე და საშუალო ბიზნესის წარმომადგენლებს საშუალებას მისცემს ნაწარმოები პროდუქცია კომერციული ხარჯების გარეშე ჩააბარონ."ეს განსაკუთრებით, მნიშვნელოვანია რეგიონებისთვის, რადგან ასეთი ლოგისტიკური ცენტრები საშუალებას მისცემს საოჯახო მეურნეობებს, მცირე და საშუალო ბიზნესის წარმომადგენლებს, რომ მათ მიერ ნაწარმოები პროდუქცია აღნიშნულ ლოგისტიკურ ცენტრში უფრო მარტივად, კომერციული ხარჯების გარეშე ჩააბარონ, საიდანაც მოხდება დისტრიბუცია. მიგვაჩნია, რომ ეს არის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მიმართულება, რაც საბოლოო ჯამში 9%-მდე შემცირებას განაპირობებს მიწოდების ჯაჭვში", - აღნიშნა შოთა ბერეკაშვილმა.ცნობისთვის, საქართველოს პარლამენტის დროებითი კომისიის სხდომაზე, სასურსათო პროდუქციის, მედიკამენტებისა და საწვავის ფასწარმოქმნის სტრუქტურის შემსწავლელი საქართველოს პარლამენტის დროებითი კომისიის მიერ მომზადებული დასკვნის განხილვა მიმდინარეობს, რომელსაც კომისიის თავმჯდომარე, შოთა ბერეკაშვილი, საზოგადოებას აცნობს.შოთა ბერეკაშვილის განცხადებით, დასკვნა ერთობლივი მუშაობის შედეგად შემუშავდა და ის დაფუძნებულია რამდენიმე მნიშვნელოვან ფაქტორზე. მისი თქმით, რეკომენდაციაა უფრო რბილი ჩარევა, ვიდრე აგრესიული.

1777629890

მინისტრმა აგრარული დარგის განვითარების ხედვაზე საუბრის დროს აღნიშნა, რომ პირველი ეტაპი გავლილია და ახლა შემდგომი ფაზა იწყება.„აუცილებელი იყო იმ პროგრამების განხორციელება, რომ დღეს ამ ფორმაზე და შინაარსზე გვესაუბრა და ასეთი გადაწყვეტილებები მიგვეღო. ფაქტობრივად იმ განვლილმა პერიოდმა შექმნა ბაზა იმისთვის, რომ დღეს ახალ ეტაპზე გადავსულიყავით. სოფლის მეურნეობის კომერციალიზაცია ეს არის განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანი იმისთვის, რომ კონკურენტუნარიანი პროდუქცია შეიქმნას, იმპორტი ჩანაცვლდეს და ექსპორტზეც ადვილად გავიტანოთ. ამისთვის განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანი არის ხარისხი და ფასთან მიმართება, თუმცა ეს არ არის მხოლოდ ერთი ნაწილი.საოჯახო მეურნეობების გაძლიერება, ესეც არის პროგრამის ნაწილი, რომელზეც დამატებით მიდის მუშაობა და ცოტა ხანში ამასთან დაკავშირებითაც გვექნება პრეზენტაცია, რაც ნიშნავს იმას, რომ ფაქტობრივად ყველა ტიპის ფერმერთან მიმართებით გვაქვს შესაბამისი პროგრამები, რომლებიც სრულად დაფარავს და უზრუნველყოფს იმ მოთხოვნას, რაც დღეს ბაზარზე არის“, - განაცხადა დავით სონღულაშვილმა.

1777628508

მისი თქმით, საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტების შეფასებები ადასტურებს, რომ საქართველოს აქვს გრძელვადიანი და საშუალოვადიანი ეკონომიკური ზრდის მაღალი პოტენციალი. დუნდუა აღნიშნავს, რომ ეს შედეგი განპირობებულია ჯანსაღი ეკონომიკური პოლიტიკითა და მიმზიდველი ბიზნესგარემოთი, რაც ქვეყანას რეგიონში ერთგვარ „ეკონომიკურ ოაზისად“ წარმოაჩენს."საქართველო აგრძელებს ძლიერ ეკონომიკურ ზრდას და იმ ტრენდს, რომელიც რამდენიმე წელია გვაქვს. საერთაშორისო პროგნოზებიც ადასტურებს, რომ ჩვენი ქვეყანა გამოირჩევა როგორც რეგიონში, ისე გლობალურად ეკონომიკური ზრდის ტემპით. ეს არის სწორი ეკონომიკური პოლიტიკისა და ჯანსაღი ბიზნესგარემოს შედეგი",- აღნიშნა დუნდუამ. დუნდუას განცხადებით, პოზიტიური დინამიკა შეინიშნება როგორც საქონლის, ისე მომსახურების ექსპორტის მიმართულებით."გაზრდილია ექსპორტი როგორც საქონლის, ისე მომსახურების მიმართულებით. თუ გასული წლის მონაცემებს დავაკვირდებით, დავინახავთ, რომ საქართველო დგამს სერიოზულ ნაბიჯებს იმისთვის, რომ რამდენიმე წელიწადში გახდეს პროფიციტური ეკონომიკა", - აცხადებს მინისტრის მოადგილე. მისივე თქმით, მნიშვნელოვნად არის შემცირებული საგადამხდელო ბალანსის უარყოფითი სალდო. "ლარში დათვლილი მშპ-ს მაჩვენებლით, გვქონდა კვარტალი, როდესაც ვაჭრობის კუთხით – ექსპორტსა და იმპორტს შორის სხვაობა – იყო პაროფიციტური. ასევე, ორი კვარტლის ჯამში საგადამხდელო ბალანსიც იყო პროფიციტური. ეს ნიშნავს, რომ ქვეყანა გადადის ახალ ეკონომიკურ ფაზაში", - აღნიშნა მიხეილ დუნდუამ.დუნდუა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საქართველო მიისწრაფვის მაღალშემოსავლიანი ქვეყნის სტატუსისკენ."ჩვენ უკვე გადავდივართ ახალ ეტაპზე – საქართველო ხდება ქვეყანა, რომელიც მიისწრაფვის მაღალშემოსავლიანი სტატუსისკენ. დარწმუნებული ვარ, რომ 2030 წლისთვის გვაქვს რეალური შესაძლებლობა, გავხდეთ პროფიციტური ეკონომიკა, მაღალშემოსავლიანი ქვეყანა", - აცხადებს მიხეილ დუნდუა. წყარო: BP.GE

1777622898

როგორც ეკონომისტი აღნიშნავს,  ექსპორტის წინმსწრებმა ზრდამ იმპორტის ზრდასთან შედარებით და ექსპორტით იმპორტის გადაფარვის გაუმჯობესებამ ასახვა ჰპოვა იმ ქვეყანათა რაოდენობის ზრდაში, რომლებთანაც საქართველოს დადებითი სავაჭრო ბალანსი აქვს. - მათი რაოდენობა გასულ წელთან შედარებით ცხრით გაიზარდა და 49-ს მიაღწია.არჩვაძის შეფასებით, მსოფლიოში მაღალი ვოლატილობის ფონზე საქართველოს ეკონომიკის დინამიზმი, ექსპორტის წინმსწრები ზრდა, სავალუტო რეზერვების დინამიური მატება და მიღწეული შედეგები არა მხოლოდ ქვეყნის მდგრადობას, არამედ საქართველოს გეოპოლიტიკური როლისა და მნიშვნელობის მკვეთრ ზრდას ადასტურებს.„2026 წლის მარტში, გლობალური ეკონომიკური შოკებისა და დაძაბულობის მიუხედავად,  საქართველოს ეკონომიკა განაგრძობდა დინამიურ განვითარებას, რის შედეგადაც ეკონომიკურმა ზრდამ  წინა წლის მარტთან 10.7 პროცენტი შეადგინა (მთლიანად პირველ კვარტალში: +9.1%). ეს საუკეთესო მაჩვენებელია ბოლო 14 თვის მანძილზე.  ზრდის აღნიშნული ტემპი თითქმის 3.5-ჯერ და მეტად  აღემატება გლობალური ეკონომიკის 2026 წლის საპროგნოზო მაჩვენებელს (სპარსეთის ყურეში დაწყებული საომარი მოქმედებების დაწყების შემდეგ: +3.1%, ნაცვლად ადრინდელი +3.3%-სა).რეალურ გამოხატულებაში, 2026 წლის მარტში საქართველოს ეკონომიკის მასშტაბი პანდემიამდელ, 2019 წლის დონეს თითქმის 1.6-ჯერ (+57.4%) აღემატებოდა, რაც ანალოგიურ გლობალურ მაჩვენებელს (+22.7%) 2.5-ჯერ უსწრებს.მარტში ინფლაციამ წინა თვესთან 0.8 პროცენტი, ხოლო წლიურ განზომილებაში (- 2025 წლის მარტთან) - 4.3 პროცენტი შეადგინა. წინა, თებერვლის თვესთან შედარებით, ერთი თვის ინფლაციის მაჩვენებელი გაიზარდა 0.6 პუნქტით, ხოლო წლიური ინფლაცია შემცირდა 0.5 პუნქტით. ინფლაცია წლიურ ინფლაციაში მთავარი „წვლილი“ შეიტანა სურსათის (+7.5%) გაძვირებამ, რომელზეც მოვიდა ინფლაციური მატების თითქმის 60 პროცენტი.  ინფლაციის წლიურ „ყულაბაში“ ინფლაციის 11.4 პროცენტით თავისი წვლილი შეიტანა საწვავის გაძვირებამაც. (ცნობისათვის: წლიურმა ინფლაციამ მარტში  შეადგინა: აშშ-ში- 3.3%, EU27-ში  – 2.8%).2026 წლის მარტში ნარჩუნდებოდა ექსპორტის წინმსწრები - თითქმის 5.5-ჯერ უფრო სწრაფი - ზრდა იმპორტის ზრდასთან შედარებით  (მატება: 24.0% vs. 4.4%; აბსოლუტური მოცულობა: $697.0 მლნ. ვს. $1587.4 მლნ.; მთლიანი ბრუნვა: +6.8%). საგარეო სავაჭრო ბრუნვის წლიური მატების 2/3 2026 წლის მარტში მოდიოდა ექსპორტის და 1/3 - იმპორტის მატებაზე ($134.8 მლნ. vs. $67.3 მლნ.).განსაკუთრებით შთამბეჭდავია ადგილობრივი ექსპორტის ზრდა, რომელმაც გასული წლის მარტის მაჩვენებელს 82.9 პროცენტით გადააჭარბა და რეკორდულად მაღალი, 463.1 მლნ. აშშ დოლარი შეადგინა. ბოლო ხუთი თვეა, რაც ადგილობრივი ექსპორტის წლიური მატების საშუალო ტემპი 60 პროცენტს აღემატება.  ამჟამად მთელი ექსპორტის 2/3 (66.4%) ადგილობრივ ექსპორტზე მოდის, რაც გასული წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 21.4 პუნქტით აღემატება. ადგილობრივი ექსპორტის მატების ტემპი თითქმის 5-ჯერ აღემატებოდა სამამულო პროდუქტის ნომინალურ ზრდას, რაც ცალსახად ადასტურებს საქართველოს ეკონომიკური პოტენციალისა და საერთაშორისო ექსპანსიისა და კონკურენტუნარიანობის არსებით გაუმჯობესებას.მარტში, წინა წლის მარტთან შედარებით, საგარეო სავაჭრო ბრუნვის მატების 65.1 პროცენტი ექსპორტის მატებაზე მოდიოდა,  რაც მთლიანად ადგილობრივი ექსპორტის დამსახურებაა.საექსპორტო ექსპანსია განსაკუთრებით თვალშისაცემია  ეროვნული ვალუტის გამყარების პირობებში. - ლარის კურსი აშშ დოლართან 2026 წლის მარტში წინა წლის მარტთან შედარებით გამყარდა 2.2 პროცენტით.მარტში ექსპორტით იმპორტის გადაფარვამ 43.8 პროცენტი შეადგინა, რაც წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელზე 6.8 პუნქტით მაღალია. ექსპორტის წინმსწრებმა ზრდამ იმპორტის ზრდასთან შედარებით და ექსპორტით იმპორტის გადაფარვის გაუმჯობესებამ ასახვა ჰპოვა იმ ქვეყანათა რაოდენობის ზრდაში, რომლებთანაც საქართველოს დადებითი სავაჭრო ბალანსი აქვს. - მათი რაოდენობა გასულ წელთან შედარებით ცხრით გაიზარდა და 49-ს მიაღწია. საქართველოს საგარეო სავაჭრო ბრუნვაში პირველ სამ ადგილს იკავებენ თურქეთი, რუსეთი და ჩინეთი. - მათზე მოდის საგარეო სავაჭრო ბრუნვის 38.1 პროცენტი და ადგილობრივი ექსპორტის 41.5 პროცენტი. ამასთან, ამ „დიდ სამეულზე“ მოდის ექსპორტის მატების თითქმის 3/5 (58.9%). გასულ წელთან შედარებით ამ ქვეყნებში საქართველოს ადგილობრივი ექსპორტი თითქმის გაორმაგდა (+97.3%) და პირველ კვარტალში 466.4 მლნ. აშშ დოლარი შეადგინა. აღსანიშნავია, რომ „დიდ სამეულთან“ მთლიანი ექსპორტის 94.7 პროცენტი ადგილობრივ ექსპორტზე მოდის.2026 წლის მარტში რუსეთის წილად მოდიოდა  საქართველოს საგარეო სავაჭრო ბრუნვის 13.8 პროცენტი, მათ შორის ექსპორტის 7.7 პროცენტი და იმპორტის 16.5 პროცენტი.  რუსეთის წილად მოდიოდა საქართველოში იმპორტირებული ნედლი ნავთობის 100 პროცენტი, ხორბლისა და მესლინის იმპორტის 87.9 პროცენტი და ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების იმპორტის 34.7 პროცენტი.მიუხედავად იმისა, რომ 2026 წელს მნიშვნელოვნად შემცირდა მსუბუქი ავტომობილების როგორც იმპორტი (- 26.1%), ისე ექსპორტი (-27.2%), მთლიან ექსპორტში 21.1-პროცენტიანი წილით ისინი მაინც ინარჩუნებენ ლიდერ პოზიციას. ამასთან, საქართველოში შემოყვანილი მსუბუქი ავტომობილების თითქმის 3/5 (57.7%) განკუთვნილია მათი შემდგომი გაყვანისათვის სხვა ქვეყნებში (რეექსპორტი).2026 წლის მარტში უცხოეთიდან საქართველოში განხორციელებულმა ფულადმა ტრანზაქციებმა 320.6 მლნ. აშშ დოლარი (+9.8%), ხოლო წმინდა ტრანზაქციებმა – 282.9 მლნ აშშ დოლარი (+9.3%) შეადგინა. შემოსული ტრანზაქციების 73.8 პროცენტი ექვს ქვეყანაზე მოდიოდა (აშშ, იტალია, რუსეთის ფედერაცია, გერმანია, საბერძნეთი და ისრაელი), სადაც ქართული შრომითი ემიგრაცია ყველაზე მრავალრიცხოვანია. აშშ-დან შემოსული ტრანზაქციები (61.0 მლნ. აშშ დოლარი)  თითქმის 1.6-ჯერ (59.7%-ით) აღემატება რუსეთის ფედერაციიდან შემოსულ ტრანზაქციებს. ამასთან, საქართველოში შემოსული ტრანზაქციების მოცულობა დასახელებული ექვსეულიდან დასავლეთის ხუთი ქვეყნის მიხედვით 5.2-ჯერ აღემატება რუსეთიდან შემოსულ თანხებს (2025 წ. მარტში - 4.6-ჯერ). ერთ წელიწადში საქართველოში შემოსული ტრანზაქციების მოცულობაში რუსეთის წილი  შემცირდა 13.0 პროცენტული პუნქტიდან 11.9 პროცენტამდე, აშშ-სა კი, პირიქით, გაიზარდა - 18.4 პროცენტიდან 19.0 პროცენტამდე.ეკონომიკის მაღალი დინამიზმი, ექსპორტის, შემოსული ფულადი გზავნილების და ეროვნული ვალუტის კურსის ზრდა პოზიტიურად აისახება ქვეყნის ფინანსურ და ფულად-საკრედიტო სისტემაზე. ეროვნული ბანკის საერთაშორისო რეზერვების ზრდამ მარტში წლიურად (+46.5%) თითქმის სამჯერ გადააჭარბა ეკონომიკის ნომინალურ ზრდას და 6.3 მლრდ აშშ დოლარი შეადგინა, რაც მიმდინარე წლის იმპორტის საშუალო თვიურ  მაჩვენებელს 4.6-ჯერ აღემატება.მსოფლიოში მაღალი ვოლატილობის ფონზე საქართველოს ეკონომიკის დინამიზმი,  ექსპორტის წინმსწრები ზრდა იმპორტის ზრდასთან შედარებით, სავალუტო რეზერვების დინამიური მატება,  მიღწეული შედეგები და გატარებული ღონისძიებები ადასტურებს არა მარტო საქართველოს ეკონომიკისა და სახელმწიფო ინსტიტუტების მდგრადობას და შემდგომი დინამიური ზრდის მასშტაბურ პოტენციალს, არამედ მკვეთრად აუმჯობესებს საქართველოს გეოპოლიტიკურ როლსა და მნიშვნელობას გლობალური ეკონომიკის შეუფერხებელი ფუნქციონირებისათვის ესოდენ საჭირო საკომუნიკაციო უზრუნველყოფის მხრივ.“ - წერს არჩვაძე.

1777540152

როგორც გადაცემა Business Insider Georgia-ში მინისტრის მოადგილემ განმარტა, ჩინეთში კერძო სექტორის მიმართულებით გამართულ შეხვედრებზე განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ავტოინდუსტრიას.„კერძო სექტორთან შეხვედრებზე საუბრისას აუცილებელია აღვნიშნოთ ის მნიშვნელოვანი მოლაპარაკებები, რომლებიც ავტოინდუსტრიის წარმომადგენლებთან გავმართეთ. ჩინური ელექტრომობილები დღეს მოწინავე პოზიციებს იკავებს არა მხოლოდ ადგილობრივ, არამედ საერთაშორისო, მათ შორის ევროპულ ბაზარზეც. ამ კონტექსტში შეხვედრები გაიმართა ისეთ კომპანიებთან, როგორიცაა Xiaomi და BAIC. ორივე მათგანი ინდუსტრიის ფლაგმანია და მათ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ელექტრომობილების განვითარებისა და წარმოების საქმეში“, - აღნიშნა გენადი არველაძემ.მისივე თქმით, ქართულმა მხარემ მათ კონკრეტული შეთავაზებები გაუკეთა.„ამ მიმართულებით ჩვენ წარვადგინეთ კონკრეტული შეთავაზებები იმის შესახებ, თუ რამდენად მიმზიდველია საქართველო წარმოების გადმოსატანად. ხაზი გაესვა თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებებს, რომლებიც ინვესტორებს საერთაშორისო ბაზრებზე წვდომას უადვილებს. ასევე, ყურადღება გავამახვილეთ ხელსაყრელ ბიზნესგარემოსა და ლიბერალურ საგადასახადო რეჟიმზე, რაც საერთაშორისო ინვესტორებისთვის საგადასახადო წნეხს მნიშვნელოვნად ამცირებს. ჩინური მხარისთვის განსაკუთრებით საინტერესო აღმოჩნდა ის უპირატესობები, რომლებსაც საქართველოში წარმოებული პროდუქცია ევროპულ ბაზარზე მიიღებს.  მათ გამოხატეს ინტერესი, რომლის საფუძველზეც საკითხის დეტალურ შესწავლას გააგრძელებენ. ბუნებრივია, მსგავსი მასშტაბური გადაწყვეტილებები ერთ დღეში არ მიიღება. მნიშვნელოვანია, რომ შეხვედრაზე დაისვა კონკრეტული კითხვები, რომლებზეც ამომწურავი პასუხები გავეცით. თანამშრომლობა სამუშაო რეჟიმში გაგრძელდება და დარწმუნებულები ვართ, რომ საქართველოში ჩინური ავტოინდუსტრიული კომპანიების მოსაზიდად დიდ ინტერესს შევქმნით“, - აღნიშნა მინისტრის მოადგილემ.

1777540019