Home » ეკონომიკა » უნდა გამკაცრდეს თუ არა მონეტარული პოლიტიკა და როდის დაიწყებს ფასები შემცირებას

უნდა გამკაცრდეს თუ არა მონეტარული პოლიტიკა და როდის დაიწყებს ფასები შემცირებას

ქვეყანაში ინფლაცია მიზნობრივ მაჩვენებელს რომ აღემატება ეს ახალი არავისთვისაა და ფასების მნიშვნელოვან ზრდას ეროვნული ბანკიც აღიარებს. სწორედ არსებული მდგომარეობიდან გამომდინარე, სპეციალისტების ნაწილი გასულ კვირას მონეტარული პოლიტიკის, კიდევ უფრო გამკაცრებას ელოდა ეროვნული ბანკის მხრიდან. თუმცა, მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტმა რეფინანსირების განაკვეთი უცვლელად 10 %-ის დონეზე დატოვა.

როგორც სებ-ის პრეზიდენტმა, კობა გვენეტაძემ განმარტა, ეროვნული ბანკი ერთჯერად ფაქტორებზე მხოლოდ მაშინ რეაგირებს, თუ მათ გრძელვადიან ჭრილში ექნებათ ეფექტი ინფლაციაზე.

“ეროვნული ბანკის შეფასებით, დროებითი ფაქტორების გავლენა სექტემბრის 12.3 პროცენტიან წლიურ ინფლაციაში დაახლოებით 8 პროცენტული პუნქტის ფარგლებშია. ამ გათვლებში დიდი წილი – დაახლოებით 6.6 პროცენტული პუნქტი – მიწოდების ისეთ ფაქტორებზე მოდის, როგორიცაა საერთაშორისო ბაზრებზე სასაქონლო პროდუქტების აშშ დოლარით გამოხატული ფასების საგრძნობი გაძვირება და გლობალურად ტრანსპორტირების ხარჯების ზრდა, რაც ასევე ამერიკული დოლარით იზომება.

როგორც აღვნიშნეთ, ერთჯერადი ფაქტორების გავლენის შეფასება მნიშვნელოვანია იმ მხრივ, რომ მონეტარული პოლიტიკა მხოლოდ ინფლაციის სამომავლო პერსპექტივას ცვლის და არა მიმდინარე დონეს. სწორედ ესაა მიზეზი, რატომაც ცენტრალური ბანკები მხოლოდ მაშინ რეაგირებენ ერთჯერად ფაქტორებზე, როდესაც გავლენა იმდენად დიდია, რომ ის გრძელვადიანი ინფლაციის მოლოდინებზეც აისახება.

სხვაგვარად რომ ვთქვათ, მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრებას, შეზღუდული გავლენა აქვს, მაგალითად, საწვავის ან სურსათის ამერიკული დოლარით გამოხატულ ფასებზე, და ამის გათვალისწინების გარეშე, მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრებამ, შესაძლოა, ეკონომიკის არასათანადო შემცირება და უმუშევრობის ზრდა გამოიწვიოს”, – ამბობს კობა გვენეტაძე.

ეროვნულ ბანკში მიაჩნიათ, რომ ინფლაცია მაღალ ნიშნულზე წლის ბოლომდე შენარჩუნდება, ხოლო 2022 წლის მეორე ნახევრიდან კი ის 3%-იან სამიზნე მაჩვენებელს დაუახლოვდება. ამავე მოლოდინს ეფუძნება სებ-ის პროგნოზი, რომლის მიხედვითაც, რეფინანსირების განაკვეთი მომდევნო წელს ეტაპობრივად 7.75%-8%-მდე უნდა შემცირდეს.

“მოსალოდნელია, რომ 2021 წლის დარჩენილ პერიოდში ინფლაცია მაღალ ნიშნულზე შენარჩუნდება. იმის გათვალისწინებით, რომ დროებითი ფაქტორების წვლილი ინფლაციაში კვლავ განმსაზღვრელი დარჩება და, ამასთან, მონეტარული პოლიტიკა გამკაცრებულ ფაზაშია, კომიტეტმა განაკვეთის არსებულ დონეზე შენარჩუნება გადაწყვიტა, თუმცა მძლავრი მიწოდების შოკის პირობებში ინფლაციური მოლოდინების ზრდის საფრთხე კვლავ აქტუალურია. ამასთან, ინფლაციური რისკები ნარჩუნდება და მათ რეალიზებამ, შესაძლოა, მონეტარული პოლიტიკის შემდგომი გამკაცრება განაპირობოს. ამასთან, გაზრდილ დაკრედიტებაში, ლარის რესურსის გაძვირების ფონზე, უცხოური ვალუტით გაცემული სესხების გაზრდილი წვლილი განსაკუთრებით საყურადღებოა. ერთჯერადი ეგზოგენური ფაქტორების მოსალოდნელი მილევის ფონზე, ეკრანზე გამოტანილი პროგნოზით, 2022 წელს ინფლაცია შემცირებას დაიწყებს და მის საშუალოვადიან მიზნობრივ მაჩვენებელს ეტაპობრივად დაუახლოვდება. ამ პროცესს ხელს უწყობს გამკაცრებული მონეტარული პოლიტიკის გარკვეული პერიოდით შენარჩუნების მოლოდინიც,”- აღნიშნავს კობა გგვენეტაძე.

ეკონომისტების სებ-ს მის უპირველეს მოვალეობას ახსენებენ და ამბობენ, რომ ცენტრალურმა ბანკმა პირველ რიგში ფასების სტაბილურობაზე უნდა იზრუნოს. როგორც „აფბა“-ს ვიცე-პრეზიდენტი, ეკონომისტი, პაატა ბაირახტარი მიიჩნევს, სებ-მა პირველ რიგში მის კონსტიტუციურ ვალდებულებას, ფასების სტაბილურობას უნდა მიაქციოს ყურადღბა და თუ ეს უკანასკნელი წინააღმდეგობაში არ მოდის ეკონომიკურ ზრდასთან, მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა იფიქროს ეკონომიკურ ზრდაზე.

„ცხადია ეროვნული ბანკის მოსაზრებებს აქვს ობიექტური საფუძველი, რომლის გამოც რეფინანსირების განაკვეთი უცვლელი დატოვა. თუმცა, ეს მხოლოდ თეორიულად და თანაც სებ-ის ანალიზში, სრულად არ არის გაშლილი ის ფაქტორები, რამაც შეიძლება ზეწოლა გაზარდოს ინფლაციურ პროცესებზე და ამ საკითხს ოდნავ მოგვიანებით შევეხები.

როდესაც სებ-ი ყურადღებას ეგზოგენურ ფაქტორებზე ამახვილებს და მაგალითად ნავთობის ფასის მატება მოჰყავს, ეს ნამდვილად ასეა და ამას ვერ გავექცევით. თუმცა, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ჩვენი ეკონომიკის სპეციფიკიდან გამომდინარე ინფლაციურ პროცესებზე მნიშვნელოვანი წნეხი ეროვნული ვალუტიდან მომდინარეობს.

აქედან გამომდინარე, სებ-ს ძვირი ლარის პოლიტიკით გაცილებით სწრაფად შეუძლია ინფლაციურ პროცესებზე ზეგავლენის მოხდენა, ვიდრე ამას ცენტრალური ბანკის მესვეურები გვეუბნებიან ხოლმე. თვის მხრივ, ლარის დასტაბილურება მეტ-ნაკლებად ანეიტრალებს იმ გლობალური შოკებიდან წამოსულ წნეხს, რომელიც მომდინარეობს ნავთობის ფასიდან.

ცხადია, სებ-ის მკაცრ მონეტარულ პოლიტიკას ხელი უნდა შეუწყოს სხვა თანმხვედრმა ნაბიჯებმა, რომელსაც სამწუხაროდ დღეს ვერ ვხედავთ. მხედველობაში მაქვს ლარის მასა, რომელიც გამუდმებით იზრდება და რომელიც სებ-ის ძვირი ფულის პოლიტიკას პრაქტიკულად არ აძლევს სრულფასოვნად მოქმედების საშუალებას. რეფინანსირების ყოველკვირეულ სესხებს, თუ ჩავხედავთ, რომელიც თავის მხრივ ლარის მასის ზრდის ერთ-ერთი მთავარი ინსტრუმენტიცაა, დავინახავთ რომ ის წლის მაქსიმუმზეა ასული და 2.5 მლრდ აღემატება“,-აღნიშნა ბაირახტარმა.

ბაირახტარმა მეზობელ ქვეყნებში არსებულ მდგომარეობაზეც გაამახვილა ყურადღება და აღნიშნა, რომ დღეს მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრება, გაცილებით სწორი გადაწყვეტილება იქნებოდა, ვიდრე მისი უცვლელად დატოვება.

„ჩვენ შეგვიძლია შევხედოთ თურქეთის მაგალითს, როდესაც თუქეთის ცენტრალურმა ბანკმა სულ ცოტახნის წინ შეამცირა რეფინანსირების განაკვეთი. სხვათა შორის, სწორედ ეკონომიკის წახალისების მოტივით. რა მოხდა თურქეთში ამის შემდეგ ?! ერთ დღეში ლირა 2%-ზე მეტით გაუფასურდა დოლართან მიმართებაში და აგრძელებს დასუსტებას.

თურქეთი ჩვენი მთავარი სავაჭრო პარტნიორი ქვეყანაა, ცხადია მისი ვალუტის გაუფასურება ახალისებს მის ექსპორტს და წნეხს წარმოქმნის ჩვენს ვალუტაზე. მოსაზრება იმი, თაობაზე, რომ თურქეთის ფაქტორს, ჩვენი სხვა მეზობელი ქვეყნის ვალუტების სტაბილურობა ანეიტრალებს, არ მიმაჩნია წონადად არგუმენტად, ვინაიდან მათი სავაჭრო წვლილი მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება თურქეთის წილს. ასევე, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ ჩვენი მეზობლების ნაწილში ფიქსირებული კურსია და ეს ვერ გამოდგება არგუმენტად.სწორედ ამ გამოწვევების გათვალისწინებით. მიმაჩნია, რომ უპრიანი იქნებოდა სებ-ს გაემკაცრებინა მონეტარული პოლიტიკა.

სხვათა შორის როგორც ჩანს ამ რისკებს სებ-შიც უყურებენ, ვინაიდან ცენტრალური ბანკის პრეზიდენტმა დასძინა კიდეც, რომ შოკების გაძლიერების შემთხვევაში სებ-ი მზადაა გაამკაცროს მონეტარული პოლიტიკა, თუმცა მაშინ უკვე დაგვიანებული იქნება და ამის მაგალითები გასულ წელსაც გვქონდა, რიოდესაც ცენტრალურმა ბანკმა დაგვიანებით მოახდინა რეაგირება ინფლაციურ პროცესებზე და მაშინაც ეს ყველაფერი ეკონომიკური ზრდის შენარჩუნების მოტივით აიხსნა“,- აცხადებს ბაირახტარი.

 

პეტრე ინაური

Share