Home » ფინანსები » “რეფინანსირების განაკვეთი მცირდება, რაც ნიშნავს რომ ფულადი მასა იზრდება, ეს კი გამოიწვევს ლარის დევალვაციას”
"რეფინანსირების განაკვეთი მცირდება, რაც ნიშნავს რომ ფულადი მასა იზრდება, ეს კი გამოიწვევს ლარის დევალვაციას"

“რეფინანსირების განაკვეთი მცირდება, რაც ნიშნავს რომ ფულადი მასა იზრდება, ეს კი გამოიწვევს ლარის დევალვაციას”

ეროვნული ბანკი აპრილში გაცხადებულ შერბილებულ მონეტარულ პოლიტიკას განაგრძობს და რეფინანსირების განაკვეთს კვლავ ამცირებს. მიუხედავად შერბილებული პოლიტიკისა, რომელსაც წესით სესხებისა და ინფლაციის ზრდა უნდა გამოეწვია, ინფლაცია ივნისში მოსალოდნელ მეტად 1,1%–მდე შემცრიდა, ხოლო ბანკების სასეხო პორტფელი, რომელიც აქამდე სულ იზრდებოდა ბოლო სამ თვეშ თითქმის მილიარდამდეა შემცირებული. ეროვნული ბანკის მხრიდან ბოლო პერიოდში გატარებულ პოლიტიკაზე ფინანსიტმა ვახტანგ ხომიზურაშვილმა გადაცემაში “ეკონომეტრი” ისაუბრა.
 

–  რატომ არ გამოიღო აქამდე შედეგი შერბილებულმა მონეტარულმა პოლიტიკა?

– რეფინანსირების სესხებზე საპროცენტო განაკვეთის შემცირება ამ შემთხვევაში პირდაპირ არ არის მიბმული ბიზნეს სესხებთან და ეკონომიკის დაფინანსებასთან, ეს ერთი. მეორე, ეს არის გარკვეული ეტაპი იმ დევალვაციის ეტაპის შემდეგ, მოხმარება საკმაოდ შემცირდა. შემცირებულმა მოხმარებამ შემდგომ შეამცირა საიმპორტო ნაკადები. აქედან გამომდინარე მოთხოვნა სესხებზე თავისთავად შემცრიდა. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ რეფინანსირების სესხების მიზნობრივი დანიშნულება არის სულ სხვა. რეფინანსირების სესხები არის ბანკების ლიკვიდურობის უზრუნველსაყოფად. ამ შემთხვევაში ჩვენ უნდა გავითვალისწინოთ სავალუტო ფონდის და მსოფლიო ბანკის რეკომენდაციები, რომ საერთოდ რეფინანსირების სესხებზე განაკვეთი უნდა იყოს უფრო მაღალი, ვიდრე ბანკთაშორის ბაზარზე არსებული ბანკთაშორისი სესხების განაკვეთზე. დღეს, ეს მონაცემები, მდგომარეობა ბანკთაშორის სასესხო ბაზარზე, არ გვაქვს. ჩვენ ვხედავთ, რომ რეფინანსირების განაკვეთი მცირდება, რაც ზრდის მოთხოვნას რეფინანსირების სესხებზე, რაც ნიშნავს იმას რომ ფულადი მასა იზრდება. ეს ფულადი მასა, რომელიც რეალურად არ იქნება დასაქონლებული, ბიზნეს სესხებში არ იქნება მიმართული, შედეგად მოიტანს უფრო მეტ დევალვაციის პროცესს.

– რამდენად ეფექტურად იყენებს ეროვნული ბანკი იმ მექანიზმებს, რომელიც მის ხელთაა?

– ეროვნული ბანკის არაერთ განცხადების მიუხედავათ, რომ მისი მიზანია ფასების რეგულირება, მე მთლად ამას ვერ დავეთანხმები, იმიტომ რომ ეროვნული ბანკის ძირითადი მიზანი არის სავალუტო პოლიტიკის გატარება, სავალუტო კურსის რეგულირება, იმდენად რამდენადაც ნებისმიერი დევალვაციის თუ რევალვაციის პროცესები პირდაპირ ზემოქმედებას ახდენს ფასებზე. რასაკვირველია, დროში გაწერილ პერიოდში. იმისათვის, რომ ეროვნულმა ბანკმა გაატაროს მოქნილი, როგორც ფულად–საკრედიტო, ასევე სავალუტო პოლიტიკა, ამისთვის საჭიროა ის მექანიზმები, რომლებიც დღეს, ეროვნულ ბანკს არ გააჩნია. ვგულისხმობ საფინანსო ბაზრებს. ეს არის ორგანიზებული სავალუტო ბაზარი, საბირჟო პრინციპზე აწყობილი. მეორე არის ბანკთაშორისი სასესხო ბაზარი, რომელიც იქნება იგივე სივრცეში მოქცეული და მესამე არის სახელმწიფო საფინანსო ქაღალდების მეორადი მიმოქცევის ბაზარი. თუ ეს იქნება მომავალში ეროვნული ბანკი ნამდვილად გაატარებს მოქნილ პოლიტიკას. დღეს, ეროვნულ ბანკს მოუქნელი მექანიზმები აქვს. მაგალითად, რეფინანსირების სესხების ამ ოდენობის გაცემა, თუ იფუნქციონირებდა ბანკთაშორისი სასესხო ბაზარი, არც იქნებოდა საჭირო. ეროვნული ბანკი თავისი ოპერაციებით ღია საფინანსო ბაზარზე, იგივე სახელმწიფო ფასიან ქაღალდებთან, იგივე სავალუტო ოპერაციებთან, უფრო მოქნილად გაატარებდა და მიაღწევდა უფრო სწრაფად იმ მიზნებს რა მიზნებიც გააჩნია ეროვნულ ბანკს. დღეს, ორგანიზებული საფინანსო ბაზარი პრაქტიკულად არ არსებობს. აქედან გამომდინარე ეროვნულ ბანკს უჭირს მაქსიმალურად ეფექტიანად გამოიყენოს ის მექანიზმები რაც მას გააჩნია

– როგორ ფიქრობთ რატომ არ ემორჩილება ქართული ეკონომიკა ეროვნული ბანკის პროგნოზს, რამდენად პროგნოზირებადია არსებული გარემო და რამდენად ადეკვატურად რეაგირებს ქართული ეკონომიკა ეროვნული ბანკის პოლიტიკაზე?

– აქ, ძირითადად, რეაგირება ხდება სავალუტო კურსთან მიმართებაში. ეს არის ძირითადი ორიენტირი ეკონომიკისთვის. საქმე იმაში გახლავთ, რომ თვითონ სავალუტო კურსის ფორმირება რა მექანიზმებითაც ხდება ეს არ არის ოპტიმალური მექანიზმები. აქედან გამომდინარე რა ოფიციალური კურსიც ფიქსირდება, დავუშვათ იგივე ბლუმბერგის სისტემაში, ხშირშემთხვევაში არ ასახვს ეკონომიკურ სივრცეში რეალურად მიმდინარე პროცესებს, ამ შემთხვევაში ვალუტის მოთხოვნას და მიწოდებას. სხვათაშორის კორელაცია, ანუ ურთიერთდამოკიდებულება, იგივე მონეტარული აგრეგატების, ფულადი მასის და ა.შ. რაც პირდაპირ ზემოქმედებას ახდენს სავალუტო კურსზე აბსოლუტურად გახლეჩლია. ერთი პარამეტრი იცვლება სხვა მიმართულებით, მეორე აბსოლუტურად საწინააღმდეგო მიმართულებით. პირიქით უნდა იყოს. აქედან გამომდინარე ოფიციალური კურსის მიმართ ნდობა აღარ არის.

– ფასიანი ქაღალდების ბირჟის გარეშე ლარის თავისუფალი მცურავი კურსი რამდენად გამართლებულად მიგაჩნიათ?

– ეკონომიკაში როდესაც არის სავალუტო ნაკადების შემოდინება ეს დადებითად მოქმედებს სავალუტო კურსზე. ამ შემთხვევაში ჩვენ აი ის ალტერნატივა საინვესტიციო კაპიტალის მოზიდვის პრაქტიკულად არ გაგვაჩნია. ეს რომ იყოს შესაბამის დონეზე მაშინ ეროვნული ბანკი აღარ იქნებოდა ასეთ პრობლემურ სიტუაციაში. ეროვნულ ბანკს უფრო გაეხნებოდა ხელ–ფეხი. უფრო ეფექტურად განახორციელებდა იგივე სავალუტო პოლიტიკას. დღესდღეობით, წინა პირობები, რომლებიც აუცილებელია ინვესტიციების სტიმულირებისათვის, რომ მიმართული იყოს ეკონომიკის, ბიზნესის სექტორში, პრაქტიკულად არ არსებობს.

– რა რეკომენდაციებს მისცემდით ასეთ შემთხვევაში ეროვნულ ბანკს?

– პირველი, რა რეკომენდაციაც მინდა მივცე და მე ამას ეროვნული ბანკის ინტერესებიდან ვამბობ და არა დავუშვათ ჩასაფრებულის პოზიციიდან,  ეროვნულმა ბანკმა უნდა იზრუნოს საფინანსო სისტემის ჩამოყალიბებაზე. ამას თუ შექმნის მისთვის იქნება გამჭვირვალე იგივე სავალუტო მოთხოვნა-მიწოდება, რასაც დღეს ვერ ხედავს ეროვნული ბანკი. იგივე საპროცენტო პოლიტიკა და ფულადი მასის რეგულირების თვალსაზრისით, მაგრამ ამის გარეშე ძალიან გაუჭირდება ეროვნულ ბანკს. შეიძლება გარკვეულმა მოვლენებმა ცუდი რეზონანსი იქონიოს ქვეყნის ეკონომიკაზე.

მოამზადა ბაჩანა ჯინჭარაძემ

[wpolling id=”13″ width=”” height=””]

Share