Home » ეკონომიკა » ეროვნულმა ბანკმა ინფლაციის მოთოკვა დაიწყო – რა შედეგებს გამოიღებს გამკაცრებული მონეტარული პოლიტიკა
ეროვნულმა ბანკმა ინფლაციის მოთოკვა დაიწყო - რა შედეგებს გამოიღებს გამკაცრებული მონეტარული პოლიტიკა

ეროვნულმა ბანკმა ინფლაციის მოთოკვა დაიწყო – რა შედეგებს გამოიღებს გამკაცრებული მონეტარული პოლიტიკა

ეროვნულმა ბანკმა ინფლაციის მოთოკვა დაიწყო – რა შედეგებს გამოიღებს გამკაცრებული მონეტარული პოლიტიკა

გასულ კვირას ეროვნულმა ბანკმა კიდევ ერთხელ გაამკაცრა მონეტარული პოლიტიკა და რეფინანსირების განაკვეთი 8.5%-მდე გაზარდა. სებ-მა მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრება გასულ თვეს დაიწყო და 2 თვეში, რეფინანსირების განაკვეთი 3 ჯერ, 6.5% დან 8.5%-მდე გაზარდა. აღნიშნული გადაწყვეტილებით ცენტრალური ბანკი ცდილობს მოთოკოს ინფლაციური პროცესები, რომელიც მიზნობრივ მაჩვენებელს ორჯერ აჭარბებს და 6.4% ფარგლებშია (მიზნობრივი 3%). აქამდე სებ-ის მიერ 0.5 %-ით გაზრდილმა რეფინანსირების განაკვეთმა, გავლენა ვერ მოახდინა ნომინალურ გაცვლით კურსზე, რომელიც, თავის მხრივ, ფასების საერთო დონეზე უმთავრეს წნეხს წარმოადგენს.

თუმცა, აღნიშნული ბერკეტის გარდა, ცენტრალური ბანკი გეგმაზომიერად იყენებს მის ხელთ არსებულ სხვა ინსტრუმენტებსაც, რითიც ინფლაციურ პროცესებზე ზეგავლენის მოხდენა შეუძლია. მაგალითად, სებ-მა კომერციულ ბანკებს უცხოურ ვალუტაში დარეზერვების ნორმა 5%-ით შეუმცირა, რითიც დაახლოებით 700 მლნ დოლარი გამოათავისუფლა ბაზარზე.

ამის პარალელურად სებ-მა 2 ჯერ განახორციელა ინტერვენცია სავალუტო ბაზარზე და 40-40 მლნ გამოიტანა გასაყიდად. პირველი ინტერვენცია სებ-მა 1 აგვისტოს განახორციელა და ბაზარმა 32 მლნ დოლარი აითვისა, რომელმაც კურსზე მნიშვნელოვანი ზეგავლენაც მოახდინა. კერძოდ, ლარი 3 პუნქტით გამყარდა, თუმცა დროებით. მეორე ინტერვენცია სებ-მა სექტემბრის მიწურულს განახორციელა და ბაზარს, ისევ 40 მლნ დოლარი მიაწოდა, მაგრამ ამას უკვე სავალუტო ბაზარზე, პრაქტიკულად ზეგავლენა აღარ მოუხდენია და კურსი არ შეიცვალა.

აღნიშნული ფაქტები იმით აიხსნა, რომ ეკონომიკას უცხოური ვალუტის შემოდინება აკლდა, რაც საკმაოდ ახლოსა სიმართლესთან, თუ FDI-ისა და ტურიზმის მაჩვენებლებს შევხედავთ, რომელიც შემცირებულია წინა წელთან შედარებით. თუმცა, ამის მიუხედავად 40 მლნ ინტერვენციას ზეგავლენა მაინც უნდა მოეხდინა, ისეთ მცირე ბაზარზე, როგორიც საქართველოს სავალუტო ბაზარია. ჩნდება კითხვა მაშინ რატომ არ იმოქმედა სებ-ის ერთ-ერთმა ყველაზე მძლავრმა ბერკეტმა ინტერვენციებმა?!

საქმე ის არის, რომ ინტერვენცია წარმოადგენს ინსტრუმენტს, რომელიც მყისიერად ზრდის დოლარის მასას მიმოქცევაში, რაც კურსს აჯანსაღებს, მაგრამ თუ ლარის მასა მნიშვნელოვნად არის გაზრდილი, ასეთ დროს ერთი ინტერვენციით აღნიშნული დისბალანსის განეიტრალება თითქმის შეუძლებელია. სებ-მა კი პირველი ინტერვენციისას დოლარის გამოტანიდან ერთი კვირის განმავლობაში, ინტერვენციამდე არსებულ მდგომარეობასთან შედარებით, 15-ჯერ მეტი ლარი გაუშვა მიმოქცევაში. კერძოდ, სებ-მა 1 აგვისტოდან 8 აგვისტომდე, რეფინანსირების სესხები 1.2 მლრდ- დან, 1.8 მლრდ-მდე გაზარდა. ცხადია, ასეთ რეალობაში კურსმა გაუმჯობესებული პოზიციები დიდხანს ვერ შეინარჩუნა. რაც შეეხება მეორე ინტერვენციას, ამ პერიოდში რეფინანსირების სესხები, რომელიც მნიშვნელოვნად განაპირობებს ლარის მასას, ისტორიულ მაქსიმუმთან ახლოს, 1.970 მლრდ-მდე იყო გაზრდილი, რამაც, პრაქტიკულად, ჩაყლაპა დოლარის გამოტანის ეფექტი.

თავის მხრივ, სებ-ის მიერ მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრებას, საზოგადოებასა და ექსპერტულ წრეებში არაერთგვაროვანი რეაქცია მოჰყვა. ამ მიმართულებით, კრიტიკოსების მთავარ არგუმენტს რეფინანსირებაზე მიბმული სესხების გაძვირება წარმოადგენს და პოტენციური მშპ-ის შემცირება, რომელიც, შესაძლოა, გამკაცრებულმა მონეტარულმა პოლიტიკამ გამოიწვიოს.

რაც შეეხება პირველ არგუმენტს, ამ მიმართულებით შეიძლება ითქვას, რომ ლარში აღებული სესხები მომხმარებელს მართლაც გაუძვირდა. კერძოდ, 102 000- ზე მეტ მსესხებელს, რომელთაც სესხი ცვლად საპროცენტო განაკვეთში, ანუ სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, რომელთა სესხიც რეფინანსირების განაკვეთზე იყო მიბმული მართლაც გაუძვირდათ 2 %-ით. თუმცა, გასათვალისწინებელია სასწორის მეორე მხარეს რა იდო.
დავიწყოთ ისევ სესხებით, მართალია რეფინანსირების განაკვეთმა მართლაც გააძვირა ლარში აღებული სესხები, თუმცა ამის საპირწონედ უკვე ნახევარი წელია იზრდება იმ მომხმარებლებში სასესხო ტვირთი, რომელთაც სესხი უცხოურ ვალუტაში აქვთ აღებული შემოსავალი კი ლარში უფიქსირდებათ.

აქვე აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რაც ერთხელ უკვე ვახსენეთ, ეს არის გაცვლითი კურსი, რომელიც მთავარი წნეხია ინფლაციაზე და რომელიც იმაზე მეტად არის გაუფასურებული, ვიდრე ამას მაკროეკონომიკური პარამეტრები განაპირობებენ. ასეთ დროს კი სებ-ის პირდაპირი მოვალეობაა, ნებისმიერი ფორმით მოახდინოს სიტუაციის სტაბილიზება და მოთოკოს ინფლაცია.

ახლა ცოტა ხანს გვერდით გადავდოთ სესხები და უბრალოდ იმ მოქალაქეებზე ვისაუბროთ, რომლებიც ფინანსური ვალდებულებებისგან მთლიანად დაცლილნი არიან. ამ შემთხვევაშიც დავინახავთ, რომ ეს ადამიანებიც ზემოთ ნახსენები ინფლაციური პროცესებისგან მნიშვნელოვნად ზარალდებიან, რომელიც, როგორც უკვე ვახსენეთ, მნიშვნელოვნად არის გაცდენილი მიზნობრივ მაჩვენებელს, ეს ვითარება კი უფრო ამძიმებს რიგითი მოქალაქის სოციალურ ფონს, მით უფრო, როდესაც საშუალო ხელფასი ქვეყანაში პრაქტიკულად არ გაზრდილა.

მეორე კუთხით საგულისხმოა თავად ბიზნესის პოზიცია, რომელიც დღეს ეკონომიკის მთავარ გამოწვევად გაუფასურებულ ლარს ასახელებს და უკვე ცენტრალური ბანკისგან ქმედითი ნაბიჯების გადადგმა არაერთხელ მოითხოვა.

საბოლოოდ შეიძლება ითქვას, რომ ცენტრალური ბანკის გადაწყვეტილება მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრების შესახებ დროულია და ის ზუსტად პასუხობს იმ გამოწვევებს, რომელიც დღეს ქვეყანაში დგას. თუმცა, ისევ გაუგებარია რატომ არ ზღუდავს სებ-ი რეფინანსირების სესხების გაცემას, რომელიც მონეტარული ინსტრუმენტების მუშაობის ეფექტურობას მნიშვნელოვნად აფერხებს.

პაატა თურქია

Share