Home » ფინანსები » “დღეს პრაქტიკულად არ ვითარდება საინვესტიციო ფონდები იმის გამო, რომ არ გვაქვს ფასიანი ქაღალდების ბაზარი”
"დღეს პრაქტიკულად არ ვითარდება საინვესტიციო ფონდები იმის გამო, რომ არ გვაქვს ფასიანი ქაღალდების ბაზარი"

“დღეს პრაქტიკულად არ ვითარდება საინვესტიციო ფონდები იმის გამო, რომ არ გვაქვს ფასიანი ქაღალდების ბაზარი”

“საბანკო სექტორისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია გრძელვადიანი რესურსი, რათა მან მოახდინოს გრძელვადიანი დაკრედიტება”

კერძო დაგროვებითი საპენსიო სისტემის რეფორმის განხორციელებასთან დაკავშირებული რისკები ექსპერტთა მოსაზრებით სხვადასხვა მიმართულებებად იყოფა. ნაწილი ფიქრობს, რომ საპენსიო ფონდებში აკუმულირებული თანხები მთავრობისთვის საშინაო ვალის ზრდის კიდევ ერთი წყარო იქნება, რაც მომავალში საფრთხეს შეუქმნის მაკროეკონომიკურ სტაბილურობას. ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ დაგროვილი თანხების ინვესტირებისთვის ქვეყნის შიგნით სათანადო გარემო არ არსებობს, ხოლო წლების შემდეგ ფონდებში არსებული თანხები ინფლაციის გათვალისწინებით მსყიდველობით უნარს დაკარგავს. ამ საკითხებთან დაკავშირებით, გადაცემა «ბიზნესკოდში», საქართველოს ბანკების ასოციაციის აღმასრულებელმა დირექტორმა გოგიტა ცუცქირიძემ ისაუბრა.

– ერთ-ერთი რისკი, რაც დაკავშირებულია ამ რეფორმის რეალიზებასთან არის ის, რომ მთავრობისთვის გაჩნდება კიდევ ერთი შესაძლებლობა გაზარდოს შიდა ვალი, რამაც შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას მაკროეკონომიკურ სტაბილურობას. თქვენი მოსაზრებით რა რისკები არსებობს ამ კუთხით?

– პირველ რიგში უნდა აღვნიშნო, რომ ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი რეფორმა და ის პოლემიკა, რომელიც დაწყებულია, არის მისასალმებელი, ვინაიდან როდესაც ასეთი დონის რეფორმა ხორციელდება, არგუმენტები მოსმენილი უნდა იყოს, თუმცა მიმაჩნია, რომ ზედმეტად არის გაზვიადებული კონტრარგუმენტები, რომელიც შეიძლება მოსალოდნელი იყოს ამ რეფორმის ჩავარდნის შედეგად. ის არგუმენტები, რომელიც მე მოვისმინე ოპონენტების მხრიდან, აგებულია ლიბერტარიანულ მიდგომებზე. რაც შეეხება დღევანდელ სიტუაციას, როგორც მოგეხსენებათ, 2008 წლის შემდეგ, ლიბერტარიანული მიდგომაც გადაფასებულია არამარტო ეკონომიკურ წრეებში, არამედ ისეთ კონსერვატიულ ინსტიტუტებშიც კი, როგორიც არის საერთაშორისო სავალუტო ფონდი. იქმნება საინვესტიციო საბჭო, რომელიც მართავს ამ ფონდს და იღებს გადაწყვეტილებას თუ როგორ მოახდინოს დივერსიფიცირება და რა ტიპის აქტივებში განათავსოს ეს თანხები. რაც შეეხება სხვა ქვეყნებს სადაც არის ეს რეფორმა დაწყებული, ვალები ამ სტრუქტურაში არის მაქსიმუმ 130 პროცენტი. იმ ტიპის ეკონომიკებში, რაც ამ ქვეყნებს აქვთ, ეს ვალები არ ქმნის ძალიან დიდ პრობლემებს.

– ასევე, მსჯელობა მიდის იმაზე, რომ თანხებმა, რომელიც შეგროვდება საპენსიო ფონდებში გარკვეულწილად დადებითი ზეგავლენა უნდა მოახდინოს ჩვენ მოქალაქეებზე. თუ მოთხოვნა არის იმისა, რომ თანხები უნდა დაბანდდეს პირველი 5 წლის განმავლობაში მაღალ ლიკვიდურ აქტივებზე, ჩვენ ვიცით, რომ მაღალ ლიკვიდობას საქართველოს საფონდო ბირჟა ვერ უზრუნველყოფს, ესეიგი ისევ ბანკები იხეირებენ ამ თანხებით?

სახელმწიფო ობლიგაციები საკმაოდ ლიკვიდურ აქტივია. მხოლოდ ერთი კუთხით არ უნდა შევხედოთ ამ საკითხს და, მაგალითად, როდესაც ბანკები ასესხებენ ფულს სახელმწიფოს, ან როცა ისინი შეიძენენ სახელმწიფო ფასიან ქაღალდებს, ამ შემთხვევაში ბანკისთვისაც არის ლიკვიდური აქტივები. რაც უფრო მეტი ლიკვიდური აქტივი ექნება ბანკს პორტფელში, მით უფრო ექნება რისკი დივერსიფიცირებული.

– ვინ იქნებიან ის ინსტიტუტები, რომლებიც განკარგავენ ამ თანხას და იქნებიან თუ არა ისინი დაკავშირებული რაიმე ფორმით ბანკებთან?

– როდესაც საფონდო ბაზრის პერსპექტივას განვიხილავთ, უნდ აღვნიშნოთ რომ ის პოლემიკა თითქოს ბანკები ბლოკავენ საფონდო ბაზარს, ეს ნამდვილად არ შეესაბამება სიმართლეს. დღეს საბანკო სექტორისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია გრძელვადიანი რესურსი, რათა მან მოახდინოს გრძელვადიანი დაკრედიტება. ეს ეხება როგორ იპოთეკურ სესხებს ლარში, ასევე ეხება ბიზნეს დაკრედიტებას.

– ბანკები არიან დაინტერესებული, რომ ალტერნატიული დაფინანსების წყაროები მიიღონ, სხვანაირად კი ბანკი ვერ გარდაქმნის მოკლევადიან რესურსს გრძელვადიან აქტივად. ფულის მასის ზრდა მოქმედებს ინფლაციაზე და უარყოფით გავლენას ახდენს მაკროეკონომიკურ სტაბილურობაზე. ლარიზაციის პროგრამა, რომელიც დაიწყო მიმდინარე წლის დასაწყისში, ბუნებრივია ითვალისწინებდა უფრო მეტი ლარის შეშვებას ეკონომიკაში, მაგრამ ჩვენ ერთ რამეს დავაკვირდეთ, რომ სესხი რომელსაც ბანკები ლარის სახით იღებდნენ ლიკვიდობის სამართავად, ძირითადად იყო რეფინანსირების სესხები.

– მთლიანად, ფულის მასა M2 გაზრდილი არის დაახლოებით მილიარდ 250 მილიონით გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. ამ ზრდაში კი ნეგატიური ეფექტი რაც შეიძლება იყოს ამ 10 თვის მანძილზე, დაახლოებით არის 128 მილიონი, ანუ ფაქტიურად არ მოუხდენია ამას ზეგავლენა ინფლაციაზე. ინფლაციის ზრდის მაჩვენებელი დაკავშირებულია იმპორტირებული საქონლის ზრდასთან. დღეს პრაქტიკულად არ ვითარდება საინვესტიციო ფონდები იმის გამო, რომ არ გვაქვს ფასიანი ქაღალდების ბაზარი.

ლევან ლაგვილავა

Share