Home » ფინანსები » „ჩვენი დღევანდელი მესიჯი არის ის, რომ დღევანდელი კურსი არ მოგვწონს, რაც პრობლემას გვიქმნის ინფლაციაზე“
„ჩვენი დღევანდელი მესიჯი არის ის, რომ დღევანდელი კურსი არ მოგვწონს, რაც პრობლემას გვიქმნის ინფლაციაზე“

„ჩვენი დღევანდელი მესიჯი არის ის, რომ დღევანდელი კურსი არ მოგვწონს, რაც პრობლემას გვიქმნის ინფლაციაზე“

„ჩვენ ვამბობდით, რომ რეზერვები ჩამორჩებოდა სავალუტო ფონდის მიერ დადგენილ მეტრიკას, მაგრამ ახლა უკვე გვაქვს იმაზე მეტი“

ეროვნული ვალუტის რეკორდულ გაუფასურებაზე, კურსის სამომავლო პროგნოზირებაზე, საბანკო რეგულაციების შესაძლო შერბილებასა და სხვა მნიშვნელოვან ფინანსურს საკითხებზე, ეროვნული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტი, არჩილ მესტვირიშვილი საუბროს.

– სავალუტო ფონდმა პრესლეზილი გამოაქვეყნა, სადაც პირველად იყო გამოთქმული წუხილი ლარის კურსის ცვალებადობასთან დაკავშირებით. ანალიტიკოსების ნაწილი გაუფასურებას საგარეო ფაქტორებს უკავშირებს, ნაწილს კი ქვეყნის შიგნით არსებულ პოლიტიკურ ვითარებას. თქვენი პოზიცია როგორია – რა ჭირს ეროვნულ ვალუტას?

– საგარეო ფაქტორებთან დაკავშირებით უნდა ითქვას, რომ ექსპორტი იზრდება 12%-ზე მეტით, იმპორტი მცირდება – 4.4% არის კვლება პირველი რვა თვის განმავლობაში. ამ მხრივ სავალუტო ბაზარზე დადებითი ტენდენციაა. ასევე, ფულადი გზავნილები იზრდება დაახლოებით 8%-ით, თუმცა ეროვნულმა ბანკმა რამდენიმე დღის წინ გამოაქვეყნა ტურიზმის სექტორიდან შემოსული ფულადი ნაკადების სტატისტიკა, რომლის მიხედვითაც ივლისში 13%-იანი შემცირება დაფიქსირდა, ხოლო აგვისტოში 10%. ეს არის ერთ-ერთი ფაქტორი, რომელიც მოახდინა გავლენა ლარის კურსზე. ჯერჯერობით სრული სურათი არ გვაქვს. როდესაც გვექნება საგადმხდელო ბალანსი, ის მოგვცემს სრულ სურათს. თუმცა, ჩვენ გარკვეული შეფასებით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ დღეს ეროვნული ვალუტა უფრო მეტად არის გაუფასურებული, ვიდრე ის საგარეო შოკი, რომელიც ჩვენ გვქონდა, ამას მოასწავებს.

– გარდა იმისა, რომ ობიექტური ფაქტორები არსებობს, არის თუ არა სხვა ფაქტორები, რაც ეროვნული ვალუტის გაუფასურებას უკავშირდება, იგივე მოლოდინების ფაქტორი, რომლის შესახებაც ეროვნული ბანკის მხრიდანაც ხშირად ისმოდა ბოლო პერიოდში და რამ შეიძლება შეცვალოს სავალუტო ბაზარზე მოლოდინების ფაქტორი?

– ერთ-ერთი ფაქტორი, რომელიც სავალუტო ბაზარზე ახდენს გავლენას, არის მოლოდინები. ამ შემთხვევაში, ჩვენ ვთვლით, რომ ეს აქტორიც ახდენს მოვლენას. ის არის სხვადასხვა ტიპის. ერთ-ერთი მოლოდინი იყო, რომ რუსეთი გამოიყენებდა სხვა სანქციებს, როგორც ოფიციალურად, ასევე არაოფიციალურად, მათ შორის საქონლის ექსპორტის მიმართ. ეს მოლოდინი გარკვეულწილად შემცირდა. ჩვენი ეკონომიკის გრძელვადიანი ზრდისათვის მნიშვნელოვანია ინფლაციის საშუალოვადიანი დინამიკა. კურსის არსებული დინამიკა ახდენს უარყოფით გავლენას ინფლაციაზე. შესაბამისად, ჩვენ დავიწყეთ მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრება. ნაბიჯ-ნაბიჯით, მაგრამ ზომიერად, ჩვენ იძულებული ვართ გავამკაცროთ მონეტარული პოლიტიკა. ეს გავლენას იქონიებს გაცვლით კურსზე, რადგან გაცვლითი კურსი არის გადაცემის ერთ-ერთი არხი.

– მონეტალური პოლიტიკის გამკაცრება, მისი ძირითადი ინსტრუმენტის, რეფინანსირების სესხების გაძვირებას გამოიწვევს. როდესაც საუბარია ლარიზაციაზე, რატომ უნდა მოუნდეს მოქალაქეს ლარში სესხის აღება, თუ ეს სესხი გაძვირდება, როგორ შეიძლება ეს პროცესი დაბალნსდეს?

– დავიწყოთ ლარის და დოლარის სესხების შედარებით. რა თქმა უნდა, მათ ვისაც დოლარში ჰქონდათ სესხი აღებული, გაცილებით გაუძვირდათ მისი მომსახურება, ვიდრე შესაძლოა ლარში აღებული სესხები გაძვირდეს. გაძვირების მასშტაბი ძალიან განსხვავებულია. ამიტომაც ვამბობთ, რომ საბოლოო ჯამში უფრო ნაკლებრისკიანი, ნაკლებდანახარჯიანი არის ლარში აღებული იპოთეკური სესხები, ვიდრე უცხოურ ვალუტაში. რაც შეეხება თვითონ პროცენტის აწევას იპოთეკურ სესხზე, თუ ცენტრალური ბანკი თავის დროზე აწევს საპროცენტო განაკვეთს და თავის დროზე შეამცირებს, საბოლოო ჯამში ანუ მთლიანობაში 5-10 წლის განმავლობაში, გადახდილი პროცენტი იქნება უფრო ნაკლები. ანუ, არსებობს ცვალებადი საპროცენტო განაკვეთები, რომლებზეც მოქმედებს ჩვენი პოლიტიკის ცვლილება და არსებობს ფიქსირებული განაკვეთის სესხები. ფიქსირებული განაკვეთის სესხები 2-3 პროცენტით უფრო მაღალია, ვიდრე ცვალებადი საპროცენტო განაკვეთების სესხები. ცვალებადი საპროცენტო განაკვეთების სესხები საბოლოო ჯამში მაინც უფრო იაფი იქნება, ვიდრე ფიქსირებული საპროცენტო განაკვეთის სესხები უცოხურ ვალუტაში.

– კიდევ რა ინსტრუმენტები შეიძლება გამოიყენოს ეროვნულმა ბანკმა იმ შემთხვევაში, თუ უკვე ხედავს, რომ გაცვლითი კურსი ზეგავლენას ახდენს ინფლაციაზე? იგივე რეზერვები, ან თუნდაც სხვა.

– ჩვენი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტია კონტრციკლური ბუფერი. როცა ხდება ეკონომიკის გადახურება სესხების გამო, მაშინ ჩვენ მას ვზრდით, თუ არადა ვამცირებთ. ეს ახალი ინსტრუმენტია, რომელიც დაახლოებით ერთი წლის წინ შემოვიღეთ. თანამედროვე მსოფლიოშიც ეს ახალი ტენდენციაა და უფრო იშვიათად გამოიყენება. თუმცა, მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთი არის უფრო ქმედითი, ყველაზე მნიშვნელოვანი და ყველაზე ნაკლებად დამაზიანებელი ეკონომიკისათვის. რაც შეეხება ინტერვენციებს, რა თქმა უნდა, ჩვენ გვაქვს ეს ინსტრუმენტიც და ისტორიულად ერთ-ერთ ყველაზე მაღალ მაჩვენებელზეა ის. ასევე, ჩვენ ვამბობდით, რომ რეზერვები ჩამორჩებოდა სავალუტო ფონდის მიერ დადგენილ მეტრიკას, მაგრამ ახლა უკვე გვაქვს იმაზე მეტი. თუმცა, ამის გამოყენებასაც აქვს თავისი ნაკვლოვანებები და დადებითი მხარეებიც.

– სავალუტო ბაზარზე რეზერვების დახარჯვის შედეგად ბოლოს რა შედეგი მიიღეთ?

ბოლოს, რატომაც ჩვენ გამოვიყენეთ რეზერვები, იყო ის, რომ მოლოდინებს დაემატა ის მოლოდინიც, რომ ეროვნული ბანკის ინტერესში იყო კურსის გაუფასურება, რაც ასე არ არის. ამის საპირწონედ ჩვენ მაშინ გამოვიყენეთ რეზერვები. რეზერვებს ვიყენებთ ერთჯერადი ტრანზაქციების გასანეიტრალებლად. იმ მომენტშიც იყო მცირე, მაგრამ ერთჯერადი ტრანზაქცია. ძირითადი ფაქტორი მაშინ რეზერვების გამოყენების იყო მოლოდინებზე პასუხის გაცემა, რომ ჩვენ გვაქვს რეზერვები და როდესაც ამის საჭიროება იქნება, ჩვენ მას გამოვიყენებთ.

– მონეტარული პოლიტიკის გამკაცრება ხომ არ გამოიწვევს ეკონომიკური ზრდის ტემპის შენელბას?

– ჩვენი პრიორიტეტი და ეროვნული ბანკის ძირითადი მანდატი არის ფასების სტაბილურობა. ამას კანონი და საერთაშორისო პრაქტიკაც განსაზღვრავს. ასევე, ეროვნულმა ბანკმა ხელი უნდა შეუწყოს ეკონომიკის გრძელვადიან ზრდას თუ ეს ხელს არ უშლის ძირითად ფუნქციას – ფასების სტაბილურობას. ფასების სტაბილურობა არის აუცილებელი ფაქტორი გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდისათვის. მოსახლეობისთვის და ქვეყნისთვისაც არის მნიშველოვანი გრძელვადიანი ეკონომიკური ზრდა. ხშირად მონეტარულ პოლიტიკას ავტომობილის მართვასაც ადარებენ – თუ ჩვენ სწრაფად გვინდა მივიდეთ დანიშნულების ადგილას, ხანდახან მურუჭიც უნდა გამოვიყენოთ.

– დღეს ბიზნესი ხშირად საუბრობს იმის თაობაზე, რომ მათი მთავარი პრობლემა არის ლარის კურსი. შესაბამისად, გარკვეული მიმართულებით პროგნოზირება უჭირთ. მათ რას ეტყოდით და ზოგადად თქვენი პროგნოზი როგორია ლარის კურსთან დაკავშირებით?

– ზოგადად, მცურავი გაცვლითი კურსის პროგნოზირება არ ხდება. შეიძება ზოგიერთი ექსპერტი აკეთებს, მაგრამ ამას არც ერთი ცენტრალური ბანკი არ აკეთებს. ჩვენი დღევანდელი მესიჯი არის ის, რომ დღევანდელი კურსი არ მოგვწონს, რაც პრობლემას გვიქმნის ინფლაციაზე. შესაბამისად, ჩვენ გავამკაცრებთ მონეტარულ პოლიტიკას, რომ კურსიდან ინფლაციაზე გადაცემის ფაქტორი მოიხსნას. ხშირად ვსაუბრობთ ხოლმე ნომინალურ გაცვლით კურსზე, რომელიც არის საშუალო შეწონილი კურსი სხვადასხვა ქვეყნის ეროვნულ ვალუტებთან. ხშირად ბიზნესი და მოსახლეობა არ საუბრობს ლარი დოლარის კურსზე. რა თქმა უნდა, ლარი დოლარის კურსი დამოკიდებულია დოლარის კურსზე. ასე რომ პროგნოზს ვერ გავაკეთებთ. შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ჩვენ გავამკაცრებთ პოლიტიკას იქამდე, სანამ ინფლაციაზე რისკები არ მოიხსნება.

– რაც შეეხება საბანკო რეგულაციებს, თქვენ წარადგინეთ 9 თვის ანგარიში ამასთან დაკავშირებით. ბიზნესი ამ რეგულაციების შერბილებას ითხოვს. როგორია თქვენი პოზიცია რეგულაციების შერბილებასთან დაკავშირებით?

– ეს რეგულაციები არის ცოცხალი ორგანიზმი და მუდმივად ხდება ამისი შეფასება, თუ რამდენად კარგად მუშაობს ის, ხომ არ საჭიროებს გარკვეულ გადახედვას. ჩვენ ვმუშაობთ გადახედვის პრინციპებზე, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს, რომ თვითონ პრინციპები შეიცვლება. ჩვენ გვაქვს საუბარი გამარტივებაზე და არა შერბილებაზე. მათ შორის გვაქვს ინფორმაცია კერძო სექტორისგანაც, თუ როგორ მუშაობს ეს რეგულაციები პრაქტიკაში. ჩვენს ვებგვერდზე ნახავთ, რომ ამ რეგულაციებს მოჰყვება რამდენიმე გვერდიანი კითხვა პასუხი, იმიტომ რომ გარკვეული კითხვები გაჩნდა კონკრეტული მუხლების მიმართ. რეგულაციების განახლების შემდეგი რაუნდი იქნება ამ კითხვების პრინციპების დონეზე გადმოტანა დოკუმენტში და დოკუმენტი, რომელიც იყო წესებზე დაფუძნებული, გვინდა გარდავქმნათ პრინციპებზე დაფუძნებულ დოკუმენტად. რეგულაციები შეიძლება რაღაც მომენტში შერბილდეს, რაღაც მომენტში გამკაცრდეს, მაგრამ ჩვენ მთლიანობაში ეს არის გამარტივება. ის უფრო მოქნილი გახდება და რაღაც მომენტში ლავირების საშუალება მიეცემათ ბანკებსა და მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს. ჯამურად, ჩვენ გვაქვს სესხების წლიური ზრდა. თუ გაცვლითი კურსის ეფექტს გამოვაკლებთ 13%-ზე მეტი ზრდა გვაქვს, თუ გაცვლით კურსს გავითვალისწინებთ 20%-ზე მეტი ზრდა გვაქვს. საკმაოდ კარგი ზრდაა და ის კატასტფროფული პროგნოზები რაც კეთდებოდა რეგულაციების შემოღების წინ, საბედნიეროდ არ გამართლდა. სესხების ტემპი საკმაოდ დამაკმაყოფილებელია. იზრდება ბიზნესის და მცირე საწარმოების დაფინანსების ტემპები, იზრდება სამომხმარებლო სესხებიც.

მომზადებულია “ბიზნესპარტნიორის” მიხედვით

Share